Examkin

Soru

Zorluk: OrtaMondros Ateşkes Antlaşması ve İşgaller

Mondros Ateşkes Antlaşması’nın imzalanmasının hemen ardından İtilaf Devletleri antlaşma hükümlerini gerekçe göstererek Anadolu ve Rumeli topraklarında fiilî işgallere başlamıştır. Osmanlı Hükûmetinin işgaller karşısında halka sükûnet ve teslimiyet telkin etmesi üzerine Türk milleti kendi kaderini tayin etmek amacıyla harekete geçmiştir.

Buna göre, Mondros Ateşkes Antlaşması sonrası başlayan işgallere karşı Türk halkının gösterdiği ilk organize ve bölgesel tepki aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Wilson Prensipleri Cemiyetine üye olunarak Amerikan mandasının talep edilmesi
  2. Müdafaa-i Hukuk cemiyetlerinin kurulması ve Kuva-yı Millîye birliklerinin oluşturulmasıCevap
  3. C
    Amasya Genelgesi ile vatanın bütünlüğünün tehlikede olduğunun ilan edilmesi
  4. D
    Temsil Heyeti tarafından Batı Cephesi Komutanlığına doğrudan atama yapılması
  5. E
    Son Osmanlı Mebusan Meclisinde Misak-ı Millî kararlarının oy birliğiyle kabul edilmesi

Cevap

Müdafaa-i Hukuk cemiyetlerinin kurulması ve Kuva-yı Millîye birliklerinin oluşturulması
Mondros Ateşkes Antlaşması'nın imzalanması ve ordunun terhis edilmesi üzerine İtilaf Devletleri Anadolu'yu yer yer işgal etmiştir. İstanbul Hükûmetinin teslimiyetçi ve sessiz tutumuna karşılık Türk halkı vatanını korumak için bölgesel Müdafaa-i Hukuk cemiyetlerini teşkilatlandırmış ve ardından silahlı Kuva-yı Millîye birliklerini kurarak fiilî direnişi başlatmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Mondros Ateşkes Antlaşması'nın getirdiği siyasi ve askeri ortamı analiz etmek
30 Ekim 1918 Mondros Ateşkesi'nin özellikle 7. ve 24. maddeleri İtilaf Devletleri'ne işgal hakkı tanımış, Osmanlı ordusu terhis edilmiş ve Osmanlı idaresi işgallere karşı sessiz kalarak halka direnmeme çağrısı yapmıştır.
Sorunun arka planındaki devlet otoritesinin çöküşünü ve halkın kendi çözümünü üretme zorunluluğunu tespit etmek için gereklidir.
2
Türk halkının işgaller karşısındaki ilk eylemlerini değerlendirmek
Merkezden savunma emri alamayan ve ordusu dağıtılan halk, kendi can ve mal güvenliğini, bölgesel haklarını korumak için Redd-i İlhak ve Müdafaa-i Hukuk gibi cemiyetleri kurmuş; işgallere karşı da Kuva-yı Millîye adı verilen milis güçleri oluşturmuştur.
Halkın gösterdiği ilk organize ve bölgesel tepkinin mahiyetini ortaya koymak için bu ayrım esastır.
3
Çeldirici seçenekleri kronolojik ve içerik bakımından elemek
Amasya Genelgesi, Sivas Kongresi sonrası Temsil Heyeti atamaları ve Mebusan Meclisinde Misak-ı Millî'nin kabulü daha sonraki ulusal teşkilatlanma ve parlamento aşamalarıdır; Amerikan mandası talebi ise zararlı bir tutumdur.
Mondros'un hemen sonrasındaki ilk taban tepkisi ile Millî Mücadele'nin sonraki liderlik ve kurumsallaşma evrelerini ayırt etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Mondros Ateşkesi Sonrası İşgaller ve Halkın Direniş Örgütlenmesi (Müdafaa-i Hukuk ve Kuva-yı Millîye)

İpuçları

1
Osmanlı ordusunun dağıtıldığı ve resmî yönetimin çaresiz kaldığı bir ortamda halkın tabandan gelen yerel teşkilatlanmalarına odaklanınız.
2
Mustafa Kemal Paşa'nın liderliğindeki merkezi kongreler sürecinden önceki ilk sivil ve milis savunma örgütlerini düşününüz.
3
Bölgesel hakları savunmak için kurulan cemiyetler ile işgalcilere karşı ilk silahlı direnişi yürüten milis güçleri kapsayan seçeneği arayınız.

Daha Fazla Pratik

Mondros sonrası kurulan Millî Cemiyetlerin Sivas Kongresi'nde 'Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti' adı altında birleştirilmesinin amaç ve sonuçları incelenebilir.

Alternatif Yöntem

Kronolojik eleme yöntemi: Amasya Genelgesi (Haziran 1919), Sivas Kongresi atamaları (Eylül 1919) ve Misak-ı Millî (Ocak 1920) Mondros'un hemen sonrasını değil, gelişen mücadele evrelerini yansıtır. Zararlı cemiyet faaliyeti de elendiğinde doğrudan doğru seçenek kalır.
Tahmini Süre:1m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Mondros Ateşkes Antlaşması ve İşgaller

Bu konudan daha fazla soru