Examkin

Soru

Zorluk: ZorTürkiye'nin Özel Konumu ve Sonuçları

Türkiye’nin göreceli (özel) konumu; yer şekilleri, ortalama yükselti, denizellik, karasallık ve komşu ülkeler gibi unsurların bütünüdür. Bu özellikler Türkiye’nin ikliminden ekonomisine kadar pek çok durumu doğrudan etkiler.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye’nin göreceli konumuyla açıklanamaz?

  1. A
    Doğu Anadolu Bölgesi'nde tarım ürünlerinin olgunlaşma süresinin İç Anadolu Bölgesi'ne göre daha uzun olması
  2. Toros Dağları'nda kalıcı kar (toktağan kar) başlangıç sınırının, Kaçkar Dağları'na göre daha yüksekte olmasıCevap
  3. C
    Akdeniz ve Karadeniz kıyılarında dağların kıyı çizgisine paralel uzanması nedeniyle boyuna kıyı tipinin görülmesi
  4. D
    Batı Anadolu'da kırıklı yer yapısına bağlı olarak jeotermal kaynakların ve kaplıca turizminin gelişmiş olması
  5. E
    Hazar Havzası ve Orta Doğu enerji kaynaklarının Avrupa'ya taşınmasında bir enerji köprüsü işlevi görmesi

Cevap

Toros Dağları'nda kalıcı kar (toktağan kar) başlangıç sınırının, Kaçkar Dağları'na göre daha yüksekte olması durumu Türkiye'nin mutlak (matematik) konumuyla ilgilidir.
Kalıcı kar (toktağan kar) sınırı, sıcaklığa bağlı olarak belirlenen bir alt sınırdır. Türkiye'nin güneyindeki (Ekvator'a yakın) dağlarda hava daha sıcak olduğu için karlar ancak çok yükseklerde erimeden kalabilir. Kuzeye gidildikçe sıcaklık düştüğü için bu sınır deniz seviyesine yaklaşır. Bu tamamen mutlak (enlem) konumun bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1
Göreceli konum ve mutlak konum ayrımını yapın.
Göreceli konum; yükselti, denizellik, yer şekilleri ve jeopolitik özellikleri kapsarken; mutlak konum enlem ve boylam derecelerini (Ekvator'a ve başlangıç meridyenine göre yer) kapsar.
Soruda hangisinin özel konumla açıklanamayacağı sorulmaktadır.
2
Seçeneklerdeki özellikleri analiz edin.
Doğu Anadolu'daki olgunlaşma süresi yükselti (özel), kıyı tipleri dağların uzanışı (özel), jeotermal kaynaklar jeolojik yapı (özel) ve enerji köprüsü jeopolitik konum (özel) ile ilgilidir.
Her bir özelliğin hangi faktörden kaynaklandığını belirlemek gerekir.
3
Kalıcı kar sınırının mantığını inceleyin.
Güneydeki Toroslar'da kalıcı kar sınırının kuzeydeki Kaçkarlar'a göre daha yüksekte olması (örneğin Toroslar'da 35003500 m, Kaçkarlar'da 28002800 m), güneyin Ekvator'a daha yakın ve daha sıcak olmasıyla ilgilidir.
Bu durum güneş ışınlarının geliş açısı yani enlem (mutlak konum) etkisidir.

Anahtar Kavram

Kalıcı Kar Sınırı ve Enlem İlişkisi

İpuçları

1
Bir özelliğin 'kuzey-güney' yönünde değişmesi genellikle mutlak (enlem) konumu işaret eder.
2
Kalıcı kar sınırı sıcaklığın bir fonksiyonudur ve güneş ışınlarının açısı bu sınırda temel belirleyicidir.
3
Yükselti ve yer şekilleri Türkiye'nin özel konumu iken, Ekvator'a yakınlık mutlak konumudur.

Daha Fazla Pratik

Türkiye'de bakı etkisinin sadece güney yamaçlarda olması mutlak mı yoksa özel konum mudur?

Alternatif Yöntem

Eğer bir olay yükselti, denizellik veya dağların uzanışıyla açıklanabiliyorsa 'Özel Konum'; Ekvator'a yakınlık, bakı veya güneş açısıyla açıklanabiliyorsa 'Mutlak Konum'dur.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'nin Özel Konumu ve Sonuçları

Bu konudan daha fazla soru