Soru

Zorluk: OrtaParaleller ve Enlem Etkileri

Türkiye'de enlem etkisine bağlı olarak güneyden kuzeye doğru gidildikçe sıcaklık ortalamaları genel olarak azalmaktadır. Bu sıcaklık azalışı; tarım, orman, yerleşme ve kalıcı kar üst sınırlarının deniz seviyesine doğru yaklaşmasına (alçalmasına) yol açar.

Buna göre, özel konum şartları ihmal edilip sadece enlem etkileri göz önüne alındığında, aşağıdaki dağların hangisinde tarım üst sınırının deniz seviyesinden daha yüksekte yer alması beklenir?

  1. A
    Kaçkar Dağları
  2. B
    Küre Dağları
  3. C
    Yıldız Dağları
  4. Bey DağlarıCevap
  5. E
    Canik Dağları

Cevap

Antalya çevresinde yer alan Bey Dağları, Türkiye'nin en güneyindeki seçenek olduğu için tarım üst sınırının en yüksek olduğu merkezdir.
Türkiye'de enlem etkisiyle sıcaklık güneyden kuzeye azaldığı için, bitkilerin yetişebileceği ısı ortamı güneyde daha yüksek rakımlarda mevcuttur. Antalya'da bulunan Bey Dağları, seçenekler içindeki en güney merkez olduğu için tarım faaliyetlerinin deniz seviyesinden en uzağa (en yükseğe) tırmanabildiği yerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Enlem ve sıcaklık ilişkisini kurmak
Türkiye'de güneyden kuzeye gidildikçe (Ekvator'dan uzaklaşıldıkça) güneş ışınlarının geliş açısı daralır ve sıcaklıklar azalır.
Enlem etkisi, matematik konumun bir sonucudur.
2
Sıcaklığın yükselti sınırları üzerindeki etkisini belirlemek
Sıcaklığın yüksek olduğu güney enlemlerde tarım, orman ve yerleşme gibi faaliyetler dağların daha yüksek rakımlarına kadar çıkabilir.
Bitkilerin yetişmesi ve insanların yerleşmesi için gerekli minimum sıcaklık değerleri güneyde daha yüksek rakımlarda bulunur.
3
Seçeneklerdeki dağların coğrafi mevkilerini karşılaştırmak
Bey Dağları (Antalya) yaklaşık 36∘−37∘36^\circ - 37^\circ Kuzey enlemlerinde iken; Kaçkar, Küre, Yıldız ve Canik Dağları 41∘−42∘41^\circ - 42^\circ Kuzey enlemleri kuşağındadır.
Üst sınırın en yüksek olması için en güneydeki (enleme göre en sıcak) merkez seçilmelidir.

Anahtar Kavram

Tarım, orman ve yerleşme üst sınırları enlem etkisine bağlı olarak Ekvator'dan kutuplara doğru alçalır.

İpuçları

1
Sıcaklığın yüksek olduğu yerlerde bitkiler daha yüksek rakımlarda yetişebilir.
2
Türkiye'de en sıcak bölgeler, güneş ışınlarını daha dik alan güney enlemleridir.
3
Seçeneklerdeki dağlardan hangisi Akdeniz Bölgesi'nde, yani en güneyde yer alır?

Daha Fazla Pratik

Kalıcı kar alt sınırı ile tarım üst sınırı arasındaki farkı ve enlemle olan ters orantısını inceleyiniz.
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla