Examkin

Soru

Zorluk: ZorTürkiye'nin Jeolojik Oluşumu

Anadolu kara kütlesi, Miyosen sonlarından itibaren Arap Levhası'nın kuzeye doğru hareket ederek Avrasya Levhası ile çarpışması sonucu "Neotektonik Dönem" olarak adlandırılan yeni bir jeolojik sürece girmiştir. Günümüzde de aktif olarak devam eden bu süreç, Türkiye’nin yer şekillerinin temel karakterini ve bugünkü genel görünümünü belirlemiştir. Aşağıdakilerden hangisi, Türkiye’de Neotektonik dönemde meydana gelen jeolojik ve jeomorfolojik gelişmelerden biri değildir?

  1. A
    Kuzey Anadolu ve Doğu Anadolu fay kuşaklarının oluşarak Anadolu levhasının batıya doğru hareket etmeye başlaması
  2. B
    Dış kuvvetlerce aşındırılarak deniz seviyesine yaklaştırılmış düzlüklerin (peneplenpeneplen) epirojenik hareketlerle yüksek platolara dönüşmesi
  3. Tetis deniz çanağında milyonlarca yıl süren tortullanma ve devasa birikim süreçlerinin yaşanmasıCevap
  4. D
    Doğu Anadolu’da levha sıkışmasına bağlı olarak yer kabuğunun kalınlaşması ve yaygın volkanik faaliyetlerin görülmesi
  5. E
    Batı Anadolu’da kuzey-güney yönlü gerilme kuvvetlerine bağlı olarak horst ve graben sistemlerinin belirginleşmesi

Cevap

Tetis deniz çanağındaki tortullanma ve birikim süreçleri, Anadolu'nun yükselmesinden ve günümüzdeki tektonik yapısını kazanmasından çok daha önce, II.II. Jeolojik Zaman (Mezozoik) boyunca gerçekleşmiştir.
Tetis Denizi tabanında meydana gelen tortullanma süreci, Alp-Himalaya orojenezinin hazırlık evresi olup II.II. Jeolojik Zaman'da (Mezozoik) gerçekleşmiştir. Neotektonik dönem ise bu tortulların kıvrılıp yükselmesinden sonra, Miyosen sonlarında başlayan çok daha genç bir süreçtir.

Adım Adım Çözüm

1
Neotektonik dönemin başlangıcı ve kapsamı saptanır.
Bu dönemin yaklaşık 11−1211-12 milyon yıl önce (Miyosen sonu) başladığı ve Anadolu'nun bugünkü tektonik rejimini (yükselme, batıya kaçış, kırılma) temsil ettiği belirlenir.
Soruda istenen zaman diliminin jeolojik sınırlarını doğru çizmek gerekir.
2
Seçeneklerde sunulan olayların jeolojik zamanlarla eşleştirmesi yapılır.
Fay hatlarının oluşumu, epirojenik yükselme, horst-graben yapıları ve genç volkanizmanın III.III. Zaman sonu ve IV.IV. Zaman (Kuvaterner) ürünleri olduğu teyit edilir.
Neotektonik süreçlerin Türkiye üzerindeki doğrudan etkilerini ayırt etmek için gereklidir.
3
Tetis Denizi tortullanma sürecinin kronolojik konumu analiz edilir.
Tortullanmanın, levha çarpışmasından önceki "hazırlık" (jeosenklinal) evresine, yani büyük oranda II.II. Zaman'a ait olduğu sonucuna ulaşılır.
Hangi olayın dağ oluşumu ve yükselme döneminden önce gerçekleştiğini saptayarak yanlış olanı bulmak hedeflenir.

Anahtar Kavram

Neotektonik Dönem ve Jeolojik Kronoloji

İpuçları

1
Neotektonik dönem, Türkiye'nin 'yükselmeye ve kırılmaya' başladığı, Miyosen sonundan günümüze kadar gelen en genç süreci kapsar.
2
Tetis Denizi'nin tabanında tortulların birikmesi (tortullanma), dağlar oluşmadan çok daha önce gerçekleşen bir 'hazırlık' aşamasıdır.

Daha Fazla Pratik

Anadolu'nun batıya doğru hareketinin temel nedenini ve bu hareketin hangi ana fay hatları üzerinde gerçekleştiğini tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'nin Jeolojik Oluşumu

Bu konudan daha fazla soru