Gazneliler, Karahanlılar ile aynı dönemde hüküm sürmelerine rağmen; Karahanlıların aksine kısa sürede 'etnik bir Türk devleti' karakterinden uzaklaşarak çok uluslu, heterojen ve kozmopolit bir imparatorluk yapısına bürünmüşlerdir. Gaznelilerde görülen bu yapısal farklılaşmanın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- AAbbasi halifeliğinin Şii Büveyhoğulları baskısından kurtarılarak siyasi himaye altına alınması
- Hindistan'a düzenlenen yoğun seferler neticesinde çok geniş ve farklı kültürel/dinsel kimliklere sahip coğrafyaların doğrudan yönetilmeye başlanmasıCevap
- CSarayda ve orduda Türkçe konuşulurken resmî yazışma ve edebiyat dili olarak Farsçanın benimsenmesi
- DOrdunun temel gücünün, farklı etnik kökenlerden gelen ve merkezden maaş alan 'Gulam' askerlerine dayandırılması
- ESultan Mahmut'un İslam dünyasında 'Sultan' unvanını kullanan ilk hükümdar olmasıyla otoritenin merkezileşmesi
Cevap
Gaznelilerin kozmopolit bir imparatorluk yapısına bürünmesinin temel nedeni, Hindistan seferleri ile çok geniş ve farklı etnik/dini grupların bulunduğu coğrafyaların yönetilmesidir.
Doğru yanıt olan Hindistan seferlerine dayalı genişleme, Gaznelilerin Karahanlılardan en temel farkını oluşturur. Karahanlılar büyük oranda Türk nüfusun yaşadığı bir bölgede kalarak etnik karakterlerini korurken; Gazneliler Afganistan'da kurulup Hindistan'a yayılarak Hint, Fars ve yerel Afgan topluluklarını idare etmek durumunda kalmışlardır. Bu durum onları 'kozmopolit' (çok kültürlü) bir imparatorluğa dönüştürmüştür.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Gaznelilerin Kozmopolit Yapısı ve İmparatorluk Karakteri
İpuçları
1
Gaznelilerin kuruluş ve yayılma alanını Karahanlılarınkine göre düşünün.
2
Bir devletin 'kozmopolit' olması için bünyesinde çok farklı milletleri ve inançları barındırması gerekir.
3
Sultan Mahmut'un 17 kez düzenlediği ve İslamiyet'in yayılmasını sağladığı büyük askeri harekatların demografik sonucuna odaklanın.
Daha Fazla Pratik
Gazneli Mahmut'un sarayında ağırladığı ve 'Sarayımın en değerli hazinesi' dediği El-Biruni'nin 'Tahkiku'l-Hind' (Hindistan İncelemesi) adlı eserini bu kozmopolit yapıyla ilişkilendirerek çalışabilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Gaznelilerin kurucusu Alp Tigin'in bir 'gulam' olduğunu ve devletin Hindistan kapılarını açarak 'Gurre-i Devle' (Devletin Parlaklığı) unvanını aldığını hatırlamak, onları yerleşik Türk boylarına dayanan Karahanlılardan ayırmanızı kolaylaştıracaktır.
Tahmini Süre:1m 30s