Examkin

Soru

Zorluk: OrtaYargı Yetkisi, Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Hakimlik Teminatı

1982 Anayasası’nın “Hâkimlik ve savcılık teminatı” başlıklı 139. maddesinde; hâkimler ve savcıların azlolunamayacağı, kendileri istemedikçe Anayasada gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamayacağı ve bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa özlük haklarından yoksun kılınamayacağı hükme bağlanmıştır. Ancak Anayasa, bu güvencelerin hangi durumlarda uygulanmayacağını (istisnalarını) da açıkça belirtmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi hâkimlik ve savcılık teminatının anayasal istisnaları arasında yer almaz?

  1. A
    Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyilmesi
  2. B
    Görevin sağlık bakımından yerine getirilemeyeceğinin kesin olarak anlaşılması
  3. C
    Meslekte kalmanın uygun olmadığına dair kanuni bir kararın bulunması
  4. Görev yapılan mahkemenin veya kadronun hukuken kaldırılmasıCevap
  5. E
    Anayasa’da öngörülen yaş sınırının doldurulmuş olması

Cevap

Görev yapılan mahkemenin veya kadronun hukuken kaldırılması, hâkimlik teminatının bir istisnası değil; aksine hâkimin özlük haklarının korunmaya devam edeceği anayasal bir güvencedir.
1982 Anayasası'nın 139. maddesine göre; görev yapılan mahkemenin veya kadronun kaldırılması, hâkimin görevden çıkarılması veya özlük haklarının kesilmesi için bir gerekçe olamaz. Anayasa bu durumu özellikle belirterek, idari yapılandırmaların yargı bağımsızlığını zedelemesini engellemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 139. maddesindeki temel kuralı analiz etme
Hâkim ve savcıların azlolunamayacağı ve yaşından önce emekli edilemeyeceği görülür.
Teminatın kapsamını belirlemek için başlangıç noktasıdır.
2
Madde metnindeki 'istisnaları' tespit etme
Suçtan hüküm giyme, sağlık sorunları ve meslekte kalmanın uygun olmaması durumları istisna olarak sayılmıştır.
Hangi durumlarda teminatın sona erdiğini anlamak gerekir.
3
Mahkemenin kaldırılması durumunu değerlendirme
Metinde 'bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa... özlük haklarından yoksun kılınamaz' ifadesi yer alır.
Bu ifade, durumun bir istisna değil, tam aksine bir koruma olduğunu kanıtlar.

Anahtar Kavram

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı (Anayasa m. 139)

İpuçları

1
Teminatın amacı, dış müdahalelere rağmen hâkimin haklarını korumaktır.
2
Mahkemelerin idari kararlarla kapatılması, hâkimin maaşını kesmek için bir bahane olabilir mi?
3
Anayasa metninde 'mahkemenin kaldırılması' ifadesi 'haklardan yoksun kılınamaz' güvencesiyle birlikte geçmektedir.

Daha Fazla Pratik

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısı ve üyelerinin seçilme usulünü inceleyerek teminatın kurumsal boyutunu öğrenebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Hangi seçeneklerin 'olumsuz bir durumu' (suç, hastalık vb.) ifade ettiğine, hangisinin ise 'yapısal bir değişikliği' (mahkeme kapatma) ifade ettiğine bakarak istisna ile güvenceyi ayırt edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Yargı Yetkisi, Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Hakimlik Teminatı

Bu konudan daha fazla soru