Soru

Zorluk: OrtaTürkiye'nin Ovaları

Türkiye’deki ovaların oluşumunda etkili olan süreçler çeşitlilik göstermektedir. Bu süreçlerden biri olan akarsu biriktirmesi sonucunda oluşan delta ovaları, ülkenin en verimli tarım alanlarını oluşturur.

Buna göre, bir kıyı şeridinde delta ovası oluşumunun gerçekleşebilmesi için;
I. Kıyıda güçlü alt ve üst akıntıların bulunmaması,
II. Deniz derinliğinin az (kıta sahanlığının geniş) olması,
III. Akarsuyun havzasındaki erozyonun şiddetli olması,
IV. Kıyıda gelgit (medcezir) genliğinin yüksek olması

durumlarından hangilerinin bulunması gereklidir?

  1. A
    I ve II
  2. I, II ve IIICevap
  3. C
    II ve III
  4. D
    I ve IV
  5. E
    I, II, III ve IV

Cevap

Bir kıyıda delta ovası oluşabilmesi için akıntıların zayıf olması, denizin sığ olması ve akarsuyun bol alüvyon taşıması şartları (I, II ve III) birlikte gerçekleşmelidir.
Delta ovaları, akarsuyun taşıdığı alüvyonların (erozyon sonucu gelen malzeme) denizin sığ olduğu ve akıntıların zayıf olduğu yerlerde birikmesiyle oluşur. I, II ve III numaralı maddeler bu süreci destekleyen temel şartlardır.

Adım Adım Çözüm

1
Delta ovası tanımını analiz etme
Delta ovaları, akarsuların taşıdığı malzemeleri denizin içine biriktirmesiyle oluşur.
Oluşum mekanizmasını anlamak için temel tanım gereklidir.
2
Kıyı şartlarını değerlendirme (I ve II)
Güçlü akıntıların olmaması birikimi kolaylaştırır; sığ deniz (geniş kıta sahanlığı) ise birikimin su yüzeyine çıkmasını sağlar.
Deniz ortamının biriktirmeye uygunluğunu kontrol etmek gerekir.
3
Malzeme kaynağını değerlendirme (III)
Akarsu havzasındaki şiddetli erozyon, akarsuyun daha fazla alüvyon taşımasına neden olur, bu da delta oluşumunu hızlandırır.
Delta oluşumu için gerekli ham maddenin varlığını teyit eder.
4
Dış bozucu etkenleri değerlendirme (IV)
Gelgit genliğinin yüksek olması, biriken malzemelerin sürekli olarak açık denize taşınmasına neden olur.
Delta oluşumunu engelleyen temel faktörü belirlemek gerekir.

Anahtar Kavram

Delta Ovası Oluşum Şartları

İpuçları

1
Delta oluşumu için 'biriktirme' işleminin engellenmemesi gerektiğini unutmayın.
2
Gelgit (medcezir) olayının okyanus kıyılarındaki etkisini ve bunun Türkiye kıyılarıyla farkını düşünün.
3
Kıta sahanlığı genişliği deniz derinliğiyle ters orantılıdır; sığ deniz birikimi hızlandırır.

Daha Fazla Pratik

Çukurova ve Bafra gibi deltaların harita üzerindeki konumlarını ve hangi akarsular tarafından oluşturulduğunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla