Soru

Zorluk: OrtaParlamento Kararları

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından gerçekleştirilen yasama işlemleri; nitelikleri ve tabi oldukları hukuki rejim bakımından "kanunlar" ve "parlamento kararları" şeklinde bir ayrıma tabi tutulur. Parlamento kararları kural olarak yargı denetimi dışında kalsa da, Anayasa koyucu bu kararların taşıdığı önem nedeniyle üç tanesini bu kuralın dışında bırakarak Anayasa Mahkemesi denetimine açmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin yargısal denetimine tabi olan bir parlamento kararıdır?

  1. A
    Savaş ilanına karar verilmesi
  2. B
    Genel af ilan edilmesi
  3. Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasıCevap
  4. D
    Olağanüstü halin uzatılmasına karar verilmesi
  5. E
    Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesine izin verilmesi

Cevap

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı, Anayasa'da açıkça belirtilen ve yargı denetimine tabi olan üç istisnai parlamento kararından biridir.
1982 Anayasası'na göre TBMM'nin tüm parlamento kararları yargı denetimi dışındayken, sadece üç tanesi istisnadır: TBMM İçtüzüğü, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi. Seçeneklerde yer alan yasama dokunulmazlığının kaldırılması bu kapsamda yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM işlemlerini niteliklerine göre ayırt et.
Meclis işlemleri 'Kanun' ve 'Parlamento Kararı' olarak ikiye ayrılır.
Soruda istenen işlemin bir 'parlamento kararı' olması ve 'yargı denetimine tabi' olması şartlarını birlikte sağlaması gerekir.
2
Parlamento kararlarının yargısal denetim rejimini belirle.
Genel kural olarak parlamento kararlarına karşı yargı yolu kapalıdır.
Yasama organının iç işleyişine veya siyasi iradesine dayanan kararların yargı denetimine sokulmaması asıldır.
3
Yargı denetimine tabi olan istisnai parlamento kararlarını listele.
1. Meclis İçtüzüğü, 2. Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması, 3. Milletvekilliğinin Düşürülmesi (İstifa, vekillikle bağdaşmayan iş yapma).
Anayasa'da sınırlı olarak sayılan (numerus clausus) bu üç durum dışındaki tüm parlamento kararları yargı denetimi dışındadır.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarında Yargısal Denetim İstisnaları

İpuçları

1
Parlamento kararlarının %99'una karşı mahkemeye gidilemez.
2
Yargı yolu açık olan 3 istisnayı hatırlayın: İçtüzük, dokunulmazlık ve vekilliğin düşmesi.
3
Af ve bütçe gibi işlemlerin aslında 'kanun' olduğunu, 'parlamento kararı' olmadığını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karşı kaç gün içinde ve hangi mahkemeye başvurulabileceğini (7 gün içinde AYM) inceleyin.
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla