Examkin

Soru

Zorluk: KolayTürkiye'nin Ovaları

Coğrafya dersinde ovalar konusuna giriş yapan bir öğretmen şu bilgileri vermiştir:

'Ovalarımız oluşum süreçlerine göre üç ana gruba ayrılır. Birincisi, akarsuların karalardan taşıdığı malzemeleri deniz kıyısında biriktirmesiyle oluşan delta ovalarıdır. İkincisi, sular tarafından kolayca çözünebilen kayaçların yaygın olduğu Akdeniz Bölgesi'nde (özellikle Teke ve Taşeli yörelerinde) erime çukurlarında oluşan karstik ovalardır. Üçüncüsü ise fay hatlarındaki çökmelerle meydana gelen çukurlukların dolmasıyla oluşan tektonik ovalardır.'

Öğretmenin bu giriş açıklamalarına göre, bir kıyıda delta ovası oluşabilmesi için aşağıdaki koşullardan hangisinin bulunması zorunludur?

  1. Kıyıda denizin sığ olması ve derinliğin aniden artmamasıCevap
  2. B
    Kıyıda birikmeyi engelleyecek düzeyde çok güçlü akıntıların bulunması
  3. C
    Akarsuyun taşıdığı alüvyon miktarının son derece az olması
  4. D
    Kıyıdaki arazinin kolay eriyebilen kalker ve jips gibi kayaçlardan oluşması
  5. E
    Bölgenin yer kabuğu hareketleri sonucunda çöken tektonik bir havza olması

Cevap

Bir kıyıda delta ovası oluşabilmesi için kıyıda denizin sığ olması ve derinliğin aniden artmaması zorunludur.
Delta ovası, akarsuların taşıdığı alüvyon adı verilen verimli toprakların denize döküldükleri sığ alanlarda birikmesiyle oluşur. Bu birikmenin gerçekleşebilmesi için denizin sığ olması, yani kıta sahanlığının geniş olması (derinliğin aniden artmaması) zorunludur. Aksi takdirde, taşınan malzemeler derin sularda kaybolur ve kıyıda bir ova (kara parçası) meydana gelemez.

Adım Adım Çözüm

1
Soru metnindeki tanımları analiz et.
Delta ovalarının 'akarsuların taşıdığı malzemeleri deniz kıyısında biriktirmesiyle' oluştuğu bilgisi tespit edildi.
Oluşum sürecini anlamak, gerekli fiziksel şartları belirlemenin ilk adımıdır.
2
Birikme işleminin deniz içinde nasıl gerçekleşebileceğini değerlendir.
Taşınan malzemenin (alüvyon) suyun dibine kaybolmadan kıyıda birikebilmesi için suyun derin olmaması (sığ olması) gerektiği sonucuna varıldı.
Derin denizlerde kıta sahanlığı dardır ve malzemeler okyanus/deniz tabanına çöktüğü için kıyıda ova oluşturamaz.

Anahtar Kavram

Türkiye'nin Ovaları - Delta Ovası Oluşum Şartları

İpuçları

1
Soru metninde delta ovalarının 'birikme' sonucu oluştuğu vurgulanmıştır. Denizin içinde toprağın kolayca birikebilmesi için denizin derinliği nasıl olmalıdır?
2
Eğer deniz kıyısında derinlik aniden artarsa (kıta sahanlığı dar ise), akarsuyun getirdiği malzemeler yüzeyde birikemez ve derin karanlık sulara çöker.
3
Delta ovası oluşumunun üç temel kuralı vardır: Kıyı sığ olmalı (kıta sahanlığı geniş olmalı), güçlü akıntı olmamalı ve akarsu bol alüvyon taşımalıdır. Seçeneklerde bu şartlardan birini aramalısın.

Daha Fazla Pratik

Türkiye'de Bafra, Çarşamba ve Çukurova gibi başlıca delta ovalarının harita üzerindeki yerlerini ve hangi akarsular tarafından oluşturulduklarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'nin Ovaları

Bu konudan daha fazla soru