Anayasası ve sayılı Kanun hükümleri ışığında; bireysel başvuru (Anayasa şikâyeti) mekanizmasının ehliyet şartları, konu bakımından kapsamı ve usul kuralları bir bütün olarak ele alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yoluna başvuramazken, özel hukuk tüzel kişileri yalnızca tüzel kişiliğe ait haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle bu yola başvurabilirler.Cevap
- BAnayasa'da güvence altına alınmış olan 'Sosyal ve Ekonomik Haklar' başlığı altındaki tüm haklar, herhangi bir ek kısıtlamaya tabi olmaksızın bireysel başvurunun konusunu oluşturur.
- CBir temel hakkın ihlaline neden olan kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi gibi yasama işlemlerinin iptali amacıyla doğrudan doğruya bireysel başvuru yoluna gidilebilir.
- DBireysel başvuru süresi, temel hakkı ihlal eden kamu gücü işleminin veya fiilinin gerçekleştiği tarihten itibaren başlayan günlük hak düşürücü bir süredir.
- EYabancı uyruklu kişiler, mülkiyet hakkı veya ifade özgürlüğü gibi temel hakları ihlal edilse dahi, bireysel başvuru hakkı yalnızca Türk vatandaşlarına tanındığı için bu yola başvuramazlar.
Cevap
Kamu tüzel kişilerinin bireysel başvuru ehliyetinin bulunmadığı, buna karşın özel hukuk tüzel kişilerinin sadece kendi tüzel kişiliklerine uygun haklar (mülkiyet, ifade hürriyeti vb.) için başvurabileceği ifadesi doğrudur.
Bireysel başvuru ehliyeti açısından kamu tüzel kişileri (Devlet, belediyeler, köyler vb.) kamu gücü kullanan özneler oldukları için başvuruda bulunamazlar. Özel hukuk tüzel kişileri ise (şirketler, dernekler, vakıflar) tüm temel haklar için değil, sadece kendi yapılarına uygun haklar (örneğin mülkiyet hakkı, ifade hürriyeti, çalışma hürriyeti) için başvurabilmektedir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Bireysel Başvuru Ehliyeti ve Kapsamı