Osmanlı maliye sisteminde vergiler; kaynağını dinden alan 'Şer’i' ve hükümdarın iradesine dayanan 'Örfi' vergiler olarak ikiye ayrılmıştır. Devletin gelir ve gider dengesini gözetmekle yükümlü olan Defterdarın denetiminde toplanan bu vergiler, mükellefin dini statüsüne, arazinin türüne ve ekonomik faaliyetin niteliğine göre farklılık göstermektedir.
Buna göre, Osmanlı vergi sistemi ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
- AÖşür, Müslüman çiftçilerden ürettikleri ürünün genellikle oranında ayni olarak alınan şer'i bir vergidir.
- BHaraç, gayrimüslim tebaanın mülkiyetindeki arazilerden, arazinin verimliliğine göre nakdi veya ayni olarak alınan şer'i bir vergidir.
- CCizye, askere gitmeyen sağlıklı gayrimüslim erkeklerden devletin sağladığı can ve mal güvenliği karşılığında alınan şer'i bir vergidir.
- Çiftresmi, gayrimüslim tebaanın bir çift öküzle işleyebildiği arazi miktarı üzerinden ödediği örfi bir vergidir.Cevap
- EAvarız, başlangıçta sadece savaş ve doğal afet gibi olağanüstü durumlarda toplanan ancak zamanla sürekli hale gelen örfi bir vergidir.
Cevap
Çiftresmi'nin gayrimüslim tebaadan alındığını belirten seçenek yanlıştır; çünkü bu vergi Müslüman reayaya özgü bir arazi vergisidir.
Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü Çiftresmi, Müslüman reayanın bir çift öküzle işleyebildiği 'çiftlik' büyüklüğündeki arazi karşılığında ödediği örfi bir vergidir. Gayrimüslim tebaa ise buna karşılık gelen arazi vergisini 'İspençe' adı altında öder. Bu ayrım, Osmanlı maliyesinde reayanın dini statüsüne göre belirlenen vergi çeşitliliğinin bir göstergesidir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Osmanlı Vergi Sisteminde Müslüman ve Gayrimüslim Mükellefiyet Farkları
İpuçları
1
Vergilerin isimleri genellikle mükellefin Müslüman veya Gayrimüslim olmasına göre değişir.
2
Toprak vergilerinde 'çift' terimi genellikle Müslüman çiftçilerle ilişkilendirilen bir tabirdir.
3
Müslümanlar arazi için 'Çiftresmi' öderken, gayrimüslimler 'İspençe' öderler. Hangisinin kime ait olduğuna dikkat edin.
Daha Fazla Pratik
İltizam ve Malikâne sistemlerinin bu vergilerin toplanma usulleri üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Osmanlı maliyesinde kavramları eşleştirirken 'Çift-Bennak-Mücerret' üçlüsünün Müslüman reaya; 'İspençe-Haraç-Cizye' üçlüsünün ise ağırlıklı olarak Gayrimüslim reaya ile ilgili olduğunu hatırlamak elemeyi kolaylaştırır.
Tahmini Süre:1m 30s