Soru

Zorluk: OrtaParaleller ve Enlem Etkileri

Dünya’nın eksen eğikliği ve yıllık hareketine bağlı olarak, gece ile gündüz arasındaki süre farkı Ekvator'dan kutuplara doğru gidildikçe artış gösterir. Türkiye'nin 36∘−42∘36^\circ - 42^\circ Kuzey paralelleri arasında yer aldığı düşünüldüğünde, bu farkın yıl içerisindeki değişimi illerin enlem derecelerine göre farklılık gösterir. Buna göre, yılın herhangi bir gününde aşağıdaki illerin hangisinde gece ile gündüz arasındaki süre farkı diğerlerine göre daha 'azdır'?

  1. A
    Sinop
  2. B
    İstanbul
  3. C
    Ankara
  4. MersinCevap
  5. E
    Samsun

Cevap

Mersin ili, verilen seçenekler arasında Ekvator'a en yakın (en düşük enlem derecesine sahip) merkez olduğu için gece ile gündüz arasındaki süre farkı diğerlerine göre daha azdır.
Gece ile gündüz arasındaki süre farkı, Ekvator üzerinde her zaman sıfırdır (12 saat gündüz, 12 saat gece). Kutuplara doğru ilerledikçe bu fark artar. Mersin ili yaklaşık 36,8∘36,8^\circ kuzey enleminde yer alarak seçenekler arasındaki en güneydeki (Ekvator'a en yakın) merkezdir. Bu nedenle yıl boyunca gece-gündüz süreleri arasındaki fark Mersin'de diğer illere göre daha düşüktür.

Adım Adım Çözüm

1
Kuralın Belirlenmesi
Gece-gündüz süre farkı Ekvator'da 00 saattir ve kutuplara gidildikçe artar.
Eksen eğikliği nedeniyle aydınlanma çizgisi kutup noktalarına yaklaştıkça paralel boylarını daha eşitsiz böler.
2
Türkiye'nin Konumunun Analizi
Türkiye Kuzey Yarım Küre'dedir; dolayısıyla güneyden kuzeye gidildikçe süre farkı artar.
Güneydeki iller (yaklaşık 36∘36^\circ K) Ekvator'a daha yakın, kuzeydeki iller (42∘42^\circ K) kutba daha yakındır.
3
Seçeneklerin Karşılaştırılması
Mersin en güneyde, Sinop en kuzeyde yer almaktadır.
Soruda farkın 'en az' olduğu yer istendiği için en güneydeki merkez seçilmelidir.

Anahtar Kavram

Enlem etkisine bağlı olarak gece-gündüz süre farkının değişimi

İpuçları

1
Ekvator'da gece-gündüz süresi her zaman eşittir (fark sıfırdır).
2
Türkiye'de güneyden kuzeye gidildikçe gece-gündüz arasındaki süre farkı artar.
3
Seçenekler arasında en güneyde (Ekvator'a en yakın) olan ili bulmalısın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir mantıkla çizgisel hızın nerede en fazla olduğunu karşılaştırarak enlem etkisini pekiştirebilirsin.

Alternatif Yöntem

Türkiye haritası üzerinde illeri kuzeyden güneye sıraladığınızda, en güneyde kalan il her zaman süre farkının en az olduğu merkezdir.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla