Examkin

Soru

Zorluk: OrtaTürkiye'de Nem ve Yağış

Denizden gelen nemli bir hava kütlesi, bir dağ yamacı boyunca yükselirken her 100100 metrede yaklaşık 0,5∘C0,5^{\circ}C soğur ve içindeki nemi yamaç (orografik) yağışı olarak bırakır. Dağın zirvesini aşıp diğer yamaçtan (dulda tarafı) aşağı doğru süzülen bu hava kütlesi ise sürtünme ve sıkışmanın etkisiyle her 100100 metrede 1∘C1^{\circ}C ısınarak 'Föhn rüzgarı' karakteri kazanır. Dağı aşarak aşağı doğru hareket eden bu hava kütlesinde nem açığının artmasının ve yağış ihtimalinin ortadan kalkmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Yükseltinin azalmasına bağlı olarak havadaki mutlak nem miktarının artması
  2. Sıcaklığın artmasıyla havanın nem taşıma kapasitesinin (maksimum nem) genişlemesiCevap
  3. C
    Hava kütlesinin hızının artmasıyla birlikte yoğunlaşma sürecinin durması
  4. D
    Dağın arka yamacında bitki örtüsünün cılız olması nedeniyle buharlaşmanın azalması
  5. E
    Hava kütlesinin içindeki su buharının aniden kristalleşerek yere düşmesi

Cevap

Sıcaklığın artmasıyla havanın nem taşıma kapasitesinin (maksimum nem) genişlemesi
Doğru cevap, sıcaklığın artmasıyla havanın nem taşıma kapasitesinin (maksimum nem) genişlemesidir. Föhn rüzgarı olarak dağdan aşağı inen hava kütlesi ısındığı için genleşir. Genleşen havanın içine alabileceği su buharı miktarı artar. Bu durum havanın doymuşluktan uzaklaşmasına, yani nem açığının büyümesine ve bağıl nemin düşmesine neden olur. Bu yüzden Föhn rüzgarları ulaştıkları yerlerde kurutucu etki yapar ve yağışı engeller.

Adım Adım Çözüm

1
Hava hareketinin yönünü ve termik etkisini belirle.
Hava kütlesi dağdan aşağı inerken (Föhn etkisi) sürtünme nedeniyle her 100100 metrede 1∘C1^{\circ}C ısınır.
Hava kütlesinin aşağı yönlü hareketi sıkışmaya ve ısınmaya neden olur.
2
Sıcaklık ile maksimum nem arasındaki ilişkiyi kur.
Sıcaklık arttıkça havanın hacmi genişler, bu da 'maksimum nem' denilen nem taşıma kapasitesinin artmasına yol açar.
Maksimum nem ile sıcaklık arasında doğru orantı vardır.
3
Kapasite artışının bağıl nem ve nem açığı üzerindeki etkisini analiz et.
Mutlak nem sabit kalsa bile kapasite (maksimum nem) arttığı için bağıl nem oranı düşer, havanın doyma noktasından uzaklığı (nem açığı) artar.
Bağıl nem = (Mutlak Nem / Maksimum Nem) x 100 formülüne göre payda büyüdükçe sonuç küçülür.

Anahtar Kavram

Sıcaklık ile Maksimum Nem arasındaki doğru orantı ve Föhn rüzgarının kurutucu etkisi.

İpuçları

1
Föhn rüzgarının ulaştığı yerde havayı soğutmadığını, tam tersine her 100100 metrede 1∘C1^{\circ}C ısıttığını hatırlayın.
2
Bir kovanın (hava kütlesi) hacminin büyümesi, içindeki suyun (mutlak nem) kovayı doldurma oranını (bağıl nem) nasıl etkiler?
3
Sıcaklık arttıkça maksimum nem artar. Mutlak nem sabitken maksimum nemin artması, bağıl nemin düşmesine ve nem açığının artmasına neden olur.

Daha Fazla Pratik

Föhn rüzgarlarının Türkiye'de özellikle Doğu Karadeniz ve Toroslar'da tarım ürünleri (mikroklima alanları) üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'de Nem ve Yağış

Bu konudan daha fazla soru