Bir uyuşmazlığın çözümüne yönelik olarak yazılı hukuk kaynaklarında hiçbir hüküm bulunmamasına rağmen, söz konusu meseleyi düzenleyen ve toplumca genel kabul görmüş bağlayıcı bir örf ve adet kuralının bulunduğu saptanmıştır.
Buna göre, Türk Medeni Kanunu'nun 'Hukukun Uygulanması' başlıklı 1. maddesi uyarınca bu durumun hukuki niteliği ve hâkimin izlemesi gereken yol aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak belirtilmiştir?
- AHukuk boşluğu vardır; hâkim kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar vermelidir.
- Kanun boşluğu vardır; hâkim uyuşmazlığı bağlayıcı nitelikteki örf ve adet hukuku kuralına göre karara bağlamalıdır.Cevap
- CKural içi boşluk vardır; hâkim kanun koyucunun kendisine tanıdığı takdir yetkisini kullanarak uyuşmazlığı çözmelidir.
- DÖrtülü boşluk vardır; hâkim kanun hükmünün lafzını dürüstlük kuralı uyarınca amaçsal olarak sınırlamalıdır.
- EGerçek olmayan boşluk vardır; hâkim uyuşmazlığı kıyas yöntemine başvurarak yazılı kurallar çerçevesinde çözmelidir.
Cevap
Kanun boşluğu mevcuttur; hâkim uyuşmazlığı mevcut olan bağlayıcı örf ve adet hukuku kuralına göre çözmelidir.
Türk hukuk sisteminde boşlukların doldurulması hiyerarşik bir sırayı takip eder. Yazılı kaynaklarda hüküm bulunmaması 'kanun boşluğu'dur. Ancak TMK m. 1 uyarınca, yazılı kaynakta hüküm yoksa hâkim örf ve adet hukukuna bakar. Eğer uyuşmazlığa uygulanacak bir örf ve adet kuralı mevcutsa, uyuşmazlık bu kurala göre çözülür ve 'hukuk boşluğu' oluşmaz. Hukuk boşluğu ancak hem yazılı hem de yazısız kaynaklarda hüküm bulunmadığında ortaya çıkar ve hâkim ancak o zaman hukuk yaratma (kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl kural koyacak idiyse) yoluna gider.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Kanun Boşluğu ve Hukuk Boşluğu Ayrımı
Tahmini Süre:1m 30s