Türkiye'de ormanların dikey ve yatay yöndeki dağılışı; enlem, bakı, yükselti, nemlilik ve paleocoğrafik süreçler gibi birçok değişkenin karmaşık etkileşimiyle şekillenmektedir. Bu etkileşimler sonucunda bazı bölgelerde iklim kuşaklarına uygun genel bir zonasyon (kuşaklanma) görülürken, bazı alanlarda ise yerel şartlara bağlı olarak bu kuşakların dışına çıkan özel durumlar mevcuttur.
Buna göre, Türkiye'nin orman örtüsü ve dağılış özellikleri ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yanlıştır?
- AKaradeniz Dağları'nın denize bakan kuzey yamaçlarında orman alt sınırının deniz seviyesinden ( m) başlaması, her mevsim düzenli olan nemlilik ve bulutluluk faktörlerinin bir sonucudur.
- BKuzeydoğu Anadolu'da (Sarıkamış çevresi) orman üst sınırının yaklaşık metreye kadar çıkması, karasallığa bağlı dağ kütlesi ısınması (Massenerhebung) ve yaz ışınım şiddeti ile ilişkilidir.
- CBatı ve Orta Toroslar'da kızılçam ( ) kuşağından sonra gelen üst kuşakta, düşük sıcaklıklara dayanıklı olan sedir ( ) ve göknar ( ) gibi iğne yapraklı türler baskındır.
- DKaz Dağları'nın yüksek kesimlerinde ( m ve üzeri) sınırlı bir alanda yayılış gösteren Kazdağı Göknarı ( -), bölgenin kendine has nem ve toprak özelliklerine uyum sağlamış endemik bir orman topluluğudur.
- Türkiye'de belirgin dikey bitki kuşakları oluşturan tüm dağ sıralarında, ormanın bittiği en yüksek sınırı her zaman kayın, gürgen ve kestane gibi kışın yaprağını döken geniş yapraklı türler oluşturur.Cevap
Cevap
Türkiye'de orman üst sınırını her zaman geniş yapraklı türlerin oluşturduğu ifadesi yanlıştır; bu sınırı genellikle iğne yapraklı türler belirler.
Türkiye'de orman üst sınırını belirleyen temel faktör düşük sıcaklıklardır. Kayın (), kestane () ve gürgen () gibi geniş yapraklı türler, kışın yaprak dökseler de iğne yapraklı ağaçlara göre düşük sıcaklıklara daha az dayanıklıdır. Bu nedenle ormanların dikey kuşaklanmasında en üst kuşağı (orman üst sınırı) daima sarıçam, ladin, sedir, göknar veya ardıç gibi iğne yapraklı türler oluşturur. Belirtilen geniş yapraklı türler genellikle Karadeniz gibi nemli bölgelerin alt ve orta kuşaklarında yoğunlaşır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Türkiye'de Ormanların Dikey Kuşaklanması ve Üst Sınır Faktörleri
İpuçları
1
Orman üst sınırı (ağaç hattı) temel olarak sıcaklık yetersizliği nedeniyle belirlenir.
2
Soğuğa karşı hangi ağaç yapısı (iğne yapraklı mı, geniş yapraklı mı) daha dirençlidir?
3
Karadeniz'deki dikey kuşaklanmayı hatırlayın: Denizden başlayarak önce yaprak dökenler, sonra karışık, en üstte ise iğne yapraklılar (Ladin/Göknar) yer alır.
Daha Fazla Pratik
Türkiye'deki ağaç türlerinin fitocoğrafik bölgelerle (Avrupa-Sibirya, Akdeniz, İran-Turan) eşleşmesini ve relikt bitki örneklerini tekrar gözden geçirin.
Alternatif Yöntem
Bölgesel bitki kuşakları zihninizde canlandırılarak (Karadeniz vs Akdeniz) en üstte hangi ağaç türlerinin (Sedir, Sarıçam, Ladin) kaldığı hatırlanarak seçenekler elenebilir.
Tahmini Süre:2m 0s