Soru

Zorluk: Kolayİdari Teşkilat İlkeleri (Hiyerarşi ve Vesayet)

Türkiye Cumhuriyeti idari teşkilatında makamlar arasındaki denetim yetkisi; denetleyen ve denetlenen makamın aynı kamu tüzel kişiliği içinde olup olmamasına göre değişir. Aynı kamu tüzel kişiliği (özellikle Devlet Tüzel Kişiliği) içerisindeki üst makamın astı üzerindeki denetim yetkisine hiyerarşi denir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi hiyerarşi ilişkisine bir örnektir?

  1. A
    Vali - Belediye Başkanı
  2. Vali - KaymakamCevap
  3. C
    Kaymakam - Köy Muhtarı
  4. D
    İçişleri Bakanı - Türkiye Barolar Birliği Başkanı
  5. E
    Sağlık Bakanı - Türk Tabipleri Birliği Başkanı

Cevap

Vali ile Kaymakam arasındaki ilişki, her iki makamın da aynı kamu tüzel kişiliği (Devlet) içerisinde yer alması sebebiyle hiyerarşidir.
Vali ve Kaymakam makamlarının her ikisi de merkezi idarenin (Devlet Tüzel Kişiliği) hiyerarşik yapısı içerisinde yer alır. Vali, il genel idaresinin başı olarak, ilçe genel idaresinin başı olan Kaymakam'ın hiyerarşik üstüdür. Her iki makam da aynı hukuksal kişilik adına hareket ettiği için aralarındaki denetim hiyerarşidir.

Adım Adım Çözüm

1
Makamların ait olduğu tüzel kişilikleri belirle.
Vali ve Kaymakam merkezi idareye (Devlet Tüzel Kişiliği) aittir. Belediye ve Köy ise ayrı 'mahalli idare' tüzel kişilikleridir.
Hiyerarşi ve vesayet ayrımı tüzel kişilik farkına dayanır.
2
Kuralı uygula: Aynı tüzel kişilik mi, farklı mı?
Vali ve Kaymakam aynı tüzel kişilikte (Devlet) olduğu için aralarındaki ilişki hiyerarşidir.
Üstün ast üzerindeki yetkisi aynı çatı altındaysa hiyerarşi adını alır.

Anahtar Kavram

İdari Teşkilat İlkeleri (Hiyerarşi ve Vesayet)

İpuçları

1
Denetleyen ve denetlenenin 'aynı çatı' (tüzel kişilik) altında olup olmadığını düşün.
2
Hiyerarşi için her iki makamın da merkezi idareye (Bakanlık, Valilik, Kaymakamlık gibi) bağlı olması gerekir.
3
Vali ve Kaymakam merkezi idarenin (merkezin taşra teşkilatı) birer parçasıdır ve tek bir tüzel kişiliği (Devlet) temsil ederler.

Daha Fazla Pratik

İdari vesayet makamlarının işlemler üzerindeki yetki sınırlarını (iptal, onama, geri gönderme) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsin.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla