İç Anadolu Bölgesi'nde ilkbahar mevsiminde, özellikle öğleden sonraları ısınan hava kütlelerinin dikey doğrultuda yükselerek soğuması sonucunda oluşan ve halk arasında "Kırkikindi" olarak bilinen yağışlar görülür. Bu yağışların oluşum süreci ve türü aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
- Yer yüzeyinin ısınmasıyla havanın yükselip soğuması - Konveksiyonel (Yükselim) yağışCevap
- BDenizden gelen nemli havanın dağ yamacına çarpıp yükselmesi - Orografik (Yamaç) yağış
- CFarklı sıcaklıktaki iki hava kütlesinin karşılaşarak yükselmesi - Cephe (Frontal) yağış
- DHavanın alçalarak ısınması ve nem açığının artması - Konveksiyonel (Yükselim) yağış
- EDağın bir yamacından esen rüzgarın diğer yamaçta ısınması - Fön rüzgarı
Cevap
Yer yüzeyinin ısınmasıyla havanın yükselip soğuması - Konveksiyonel (Yükselim) yağış
Doğru yanıt olan seçenek, ısınan yer yüzeyinin üzerindeki hava kütlesini ısıtarak yükseltmesi ve soğutması sürecini tam olarak tanımlamaktadır. Bu durum termodinamik bir süreçtir ve yükselim (konveksiyonel) yağışlarının oluşum prensibidir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Konveksiyonel (Yükselim) Yağış Mekanizması
İpuçları
1
Hava kütlesinin yağış bırakması için mutlaka yükselmesi ve soğuması gerekir. Bu soruda yükselmenin nedeni nedir?
2
İç Anadolu gibi denizden uzak (karasal) yerlerde bahar aylarında en büyük değişim sıcaklıkta yaşanır. Isınan hava kütlesi ne yapar?
3
Konveksiyonel kelimesi ısı transferiyle ilgilidir; ısınan havanın dikey yönde hareketini ifade eder. Bu durum 'Kırkikindi' yağışlarının temelidir.
Daha Fazla Pratik
Erzurum-Kars platosunda bu yağışların neden ilkbahar yerine yaz mevsiminde yoğunlaştığını araştırarak karasallık şiddetini kavrayabilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Yağış tiplerini bölgelerle kodlayabilirsiniz: İç Anadolu/Güneydoğu/Erzurum-Kars = Konveksiyonel, Karadeniz/Akdeniz = Orografik, Kış mevsimi genel/Akdeniz kış = Cephe.
Tahmini Süre:50s