Soru

Zorluk: Çok zorBireysel Başvuru

1982 Anayasası ve Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun hükümleri uyarınca, 'Bireysel Başvuru' kurumu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez ve Anayasa Mahkemesi, başvuruları karara bağlarken yerindelik denetimi yapamaz.Cevap
  2. B
    Kamu tüzel kişileri, mülkiyet haklarının veya çalışma hürriyetlerinin ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirler.
  3. C
    1982 Anayasası'nda yer alan tüm temel hak ve hürriyetler, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında olup olmadığına bakılmaksızın bireysel başvuruya konu edilebilir.
  4. D
    Olağan kanun yollarının tüketilmesine gerek kalmaksızın, telafisi imkansız bir zararın doğma ihtimali bulunan durumlarda doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.
  5. E
    Bireysel başvuru, nihai kararın kesinleştiği veya öğrenildiği tarihten itibaren 60 gün içinde Anayasa Mahkemesine bizzat veya mahkemeler aracılığıyla yapılmalıdır.

Cevap

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemlerin doğrudan bireysel başvuruya konu edilemeyeceği ve Anayasa Mahkemesinin yerindelik denetimi yapamayacağı ifadesi doğrudur.
Bireysel başvuru kurumunun temel özelliği 'ikincil' ve 'hak eksenli' olmasıdır. Bu nedenle, genel ve soyut nitelikteki yasama işlemleri (kanunlar) doğrudan başvuruya konu edilemez; ancak bu kanunlara dayanan somut bir uygulama işlemi (mahkeme kararı vb.) dava edilebilir. Ayrıca Anayasa Mahkemesi bir temyiz mercii olmadığından, derece mahkemelerinin yerindelik değerlendirmesine karışamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Konu Bakımından Yetkiyi Analiz Etme
Yasama işlemleri (kanunlar) ve düzenleyici idari işlemler (yönetmelik, CBK vb.) doğrudan başvuru konusu olamaz.
Anayasa'nın 148. maddesi, bu tür genel işlemlerin ancak somut olaydaki uygulama işlemi üzerinden dolaylı olarak etkilenebileceğini, doğrudan dava konusu yapılamayacağını hükme bağlar.
2
Kişi Bakımından Yetkiyi Analiz Etme
Kamu tüzel kişileri başvuramaz.
Bireysel başvuru, devlet gücüne karşı bireyi korumak içindir; kamu kurumları bu hakkın öznesi değil, ihlali gerçekleştiren taraf konumundadır.
3
İnceleme Sınırlarını Belirleme
Yerindelik denetimi yasağı.
Anayasa Mahkemesi bir süper-temyiz mahkemesi değildir. Alt derece mahkemelerinin kanıt toplama veya takdir yetkisine müdahale edemez; sadece hak ihlali olup olmadığına bakar.
4
Usul ve Süreyi Kontrol Etme
30 günlük hak düşürücü süre.
Kanun yolları tüketildikten sonra 30 gün içinde başvuru yapılmalıdır. 60 günlük süre idari yargıdaki dava açma süresi ile karıştırılmamalıdır.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Bireysel Başvuru Kapsamı ve Sınırları
Bu soruyu puanla