Bir idari makamın, başka bir idari birim üzerindeki denetim yetkisinin 'hiyerarşi' mi yoksa 'idari vesayet' mi olduğu, denetleyen ve denetlenen tarafların aynı kamu tüzel kişiliği içinde yer alıp almamasına göre belirlenir. Farklı kamu tüzel kişilikleri arasındaki denetim ilişkisi 'idari vesayet' olarak adlandırılır.
Buna göre, aşağıdaki denetim örneklerinden hangisi hukuki niteliği bakımından bir 'idari vesayet' yetkisidir?
- AMilli Savunma Bakanı'nın, Türk Silahlı Kuvvetleri'ndeki bir kuvvet komutanının işlemlerini denetlemesi
- BBir üniversite rektörünün, üniversite genel sekreterinin idari faaliyetlerini denetlemesi
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı'nın, bir büyükşehir belediyesinin imar planı kararlarını denetlemesiCevap
- DEmniyet Genel Müdürü'nün, bir il emniyet müdürünün yürüttüğü soruşturma dosyasını denetlemesi
- EKarayolları Genel Müdürü'nün, kendisine bağlı bir bölge müdürünün ihale sürecini denetlemesi
Cevap
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı'nın bir belediyenin kararlarını denetlemesi, merkezi idare ile mahalli idare arasındaki ilişkiyi temsil ettiği için idari vesayettir.
İdari vesayet, merkezi idare makamlarının, yerinden yönetim kuruluşları (mahalli idareler ve hizmet yerinden yönetim kuruluşları) üzerindeki sınırlı denetim yetkisidir. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı (merkezi idare), bir büyükşehir belediyesinin (mahalli idare) kararlarını denetlerken farklı bir tüzel kişiliği denetlediği için bu yetki idari vesayettir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İdari Vesayet ve Hiyerarşi Ayrımı
İpuçları
1
Denetleyen ve denetlenen taraf 'Aynı tüzel kişilik' mi yoksa 'Farklı tüzel kişilikler' mi diye sor.
2
Bakanlıklar merkezi idareyi, belediyeler ise mahalli idareyi temsil eder. Bu iki yapı arasındaki bağı hatırla.
3
Hiyerarşide emir verme ve işlem yapma yetkisi geniştir; vesayette ise yetki sadece kanunun izin verdiği kadardır ve genellikle farklı kurumlar arasındadır.
Daha Fazla Pratik
Vali ile Belediye Başkanı veya Vali ile Köy Muhtarı arasındaki ilişkiyi inceleyerek vesayet kavramını pekiştirin.
Alternatif Yöntem
Denetim ilişkisini bir ailenin kendi içindeki çocuklarını denetlemesi (hiyerarşi) ile bir devlet memurunun bir derneği denetlemesi (vesayet) gibi düşünebilirsin. Aynı çatı altındaysa hiyerarşi, çatılar farklıysa vesayettir.
Tahmini Süre:1m 15s