Soru

Zorluk: Çok zorBireysel Başvuru

19821982 Anayasası ve 62166216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) mekanizmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Bireysel başvuru ikincil (subsidier) nitelikte bir hak arama yolu olduğundan, ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal için öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmiş olması şarttır.
  2. B
    Bireysel başvuru süresi, kanun yollarının tüketildiği tarihten; kanun yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren 3030 gün olarak belirlenmiştir.
  3. Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilmesi için, ihlale konu edilen hakkın 19821982 Anayasası'nın ikinci kısmında yer alan tüm temel haklardan biri olması yeterli olup; bu hakkın ayrıca Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında yer alması şartı aranmaz.Cevap
  4. D
    Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez; ancak bu işlemlerin uygulanması sonucu ortaya çıkan yargısal kararlar aleyhine başvuru yapılabilir.
  5. E
    Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru incelemesinde derece mahkemelerinin yerine geçerek uyuşmazlığın esası hakkında yeni bir hüküm kuramaz ve yerindelik denetimi yapamaz.

Cevap

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilmesi için hakkın hem Anayasa'da hem de AİHS'de yer alması gerektiği ifadesinin aksini iddia eden seçenek yanlıştır.
Seçeneklerde belirtilen 'Anayasa'nın ikinci kısmındaki tüm hakların' kapsandığı ve AİHS şartının aranmadığı ifadesi yanlıştır. Bireysel başvuru için hakkın her iki metinde de (Anayasa ve AİHS) ortaklaşa güvence altına alınmış olması bir ön şarttır. Örneğin; sadece Anayasa'da yer alan bazı sosyal ve ekonomik haklar için bireysel başvuru yapılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Başvurunun 'konu' (substantive) sınırlarını belirlemek.
Hakkın hem 19821982 Anayasası'nda hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (ve Türkiye'nin taraf olduğu ek protokoller) kapsamında olması gerekir.
62166216 sayılı Kanun'un 4545. maddesi bu kümülatif şartı açıkça düzenlemiştir.
2
Başvurunun 'usul' (procedural) şartlarını kontrol etmek.
Olağan kanun yolları tüketilmelidir ve süre nihai karardan itibaren 3030 gündür.
İkincillik ilkesi gereği iç hukuk yolları bitirilmeden Anayasa Mahkemesine gidilemez.
3
Mahkemenin 'yetki' (jurisdiction) sınırlarını değerlendirmek.
Mahkeme yerindelik denetimi yapamaz; yasama işlemleri ve düzenleyici idari işlemler doğrudan konu edilemez.
Bireysel başvuru bir 'iptal davası' değil, hak ihlali denetimidir.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuruda Ortak Koruma Alanı (Anayasa + AİHS)

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvuruda 'kişi bakımından yetki' konusunu (kamu tüzel kişilerinin başvuramaması gibi) tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla