Türkiye, Kuzey Yarım Küre'de kuzey paralelleri arasında yer almaktadır. Bu matematik konumun bir sonucu olarak, güneyden kuzeye doğru gidildikçe güneş ışınlarının geliş açısı daralır ve buna bağlı olarak çeşitli coğrafi özellikler düzenli bir değişim gösterir.
Buna göre, Hatay'dan yola çıkarak Sinop'a ulaşan bir gözlemcinin yolculuğu boyunca karşılaştığı aşağıdaki değişimlerden hangisinin temel nedeni enlem etkisidir?
- Denizlerdeki tuzluluk oranının azalmasıCevap
- BDağların kuzey yamaçlarının güney yamaçlarına göre daha fazla yağış alması
- CKıyıdan iç kesimlere doğru gidildikçe sıcaklık farklarının artması
- DBatıdan doğuya doğru gidildikçe karın yerde kalma süresinin uzaması
- EKuzey Anadolu Dağları'nda ulaşımın genellikle geçitlerle sağlanması
Cevap
Denizlerdeki tuzluluk oranının azalması
Türkiye'de güneyden kuzeye (Ekvator'dan kutuplara) doğru gidildikçe güneş ışınlarının geliş açısı küçüldüğü için sıcaklıklar azalır. Sıcaklığın azalması deniz sularındaki buharlaşmayı azaltır, bu da denizlerin tuzluluk oranının Akdeniz'den Karadeniz'e doğru düşmesine neden olur. Bu durum doğrudan matematik konumun (enlemin) bir sonucudur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Enlem Etkisi ve Sıcaklık İlişkisi
İpuçları
1
Türkiye'nin güneyinden kuzeyine doğru gidildikçe güneş ışınlarının geliş açısının nasıl değiştiğini düşünün.
2
Sıcaklık ve deniz suyu arasındaki buharlaşma ilişkisini hatırlayın; daha sıcak denizlerde tuzluluk oranı nasıldır?
3
Seçeneklerden hangisi yükselti, karasallık veya dağların uzanışı gibi 'özel konum' faktörlerinden etkilenmeden sadece enlemle açıklanabilir?
Daha Fazla Pratik
Güneş ışınlarının geliş açısına bağlı olarak değişen gölge boyu ve çizgisel hız konularını da tekrar edebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Matematik konum ile özel konumu ayırt etmek için şu soruyu sorun: 'Bu özellik aynı enlem üzerindeki her yerde aynı mı, yoksa yer şekillerine göre değişiyor mu?' Eğer yer şekillerine göre değişiyorsa o özel konumdur.
Tahmini Süre:45s