Soru

Zorluk: OrtaTürkiye'nin Özel Konumu ve Sonuçları

Türkiye'de yer şekillerinin çeşitlilik göstermesi ve yükseltinin kısa mesafelerde değişmesi, iklim özelliklerinin ve buna bağlı olarak doğal bitki örtüsünün de dar alanlarda farklılaşmasına neden olur. Bu durumun bir sonucu olarak, bazı yörelerde birbirine çok yakın alanlarda farklı tarım ürünlerinin yetiştirildiği görülmektedir. Buna göre, söz konusu durumun ortaya çıkmasında temel belirleyici olan faktör aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Dağların uzanış doğrultusu ve ani yükselti değişimleriCevap
  2. B
    Dört mevsim belirgin iklim özelliklerinin yaşanması
  3. C
    Güneş ışınlarının geliş açısının güneyden kuzeye daralması
  4. D
    Bakı etkisinin yıl boyunca güney yamaçlarda yoğunlaşması
  5. E
    Doğu ve batı uçları arasındaki yerel saat farkının fazla olması

Cevap

Dağların uzanış doğrultusu ve ani yükselti değişimleri Türkiye'nin özel (göreceli) konumunun bir sonucu olup, kısa mesafede iklim ve tarım ürünü çeşitliliğini sağlar.
Türkiye'de kısa mesafede iklim, bitki örtüsü ve tarım ürünü çeşitliliğinin görülmesi, ülkenin yer şekillerinin çok engebeli ve yükselti farklarının fazla olmasıyla doğrudan ilgilidir. Özellikle dağların kıyıya paralel uzandığı Karadeniz ve Akdeniz gibi bölgelerde, kıyıdan içeriye doğru gidildikçe yükselti hızla artar ve bu durum dikey yönde farklı iklim kuşaklarının ve ürünlerinin oluşmasına zemin hazırlar. Bu özelliklerin tamamı göreceli (özel) konum kapsamında değerlendirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen 'kısa mesafede değişim' vurgusunu analiz etme
Bu durumun mutlak (matematik) konumdan ziyade yer şekilleri ve yükselti gibi özel (göreceli) konum unsurlarıyla açıklanabileceği belirlenir.
Enlem ve boylam gibi mutlak konum unsurları daha geniş kuşaklarda ve uzun mesafelerde değişim yaratırken, yer şekilleri yerel bazda hızlı değişimler yaratır.
2
Seçeneklerdeki unsurları mutlak ve özel konum olarak sınıflandırma
B, C, D ve E seçenekleri mutlak konumla (enlem, orta kuşak, boylam) ilgiliyken, A seçeneği özel konumla ilgilidir.
Öğrencinin kavramsal ayrımı yapabilmesi test edilmektedir.
3
Yer şekillerinin tarım ürünü üzerindeki etkisini yorumlama
Dağların denize paralel uzandığı yerlerde denizel etkinin içeri girememesi veya yükseltinin artmasıyla sıcaklığın her 200200 metrede 1∘C1^\circ C düşmesi, ürün yelpazesini dar bir alanda genişletir.
Doğru seçeneğin coğrafi mantığını kurmak.

Anahtar Kavram

Türkiye'nin Göreceli (Özel) Konum Sonuçları: Yer Şekilleri ve Mikroklimalar

İpuçları

1
Soruda vurgulanan 'kısa mesafede değişim', genellikle yer şekilleri veya yükselti ile ilişkilidir.
2
Seçeneklerdeki özelliklerin hangisinin enlem-boylam (mutlak) hangisinin yer şekilleri (özel) olduğunu ayırt etmeye çalışın.
3
Örneğin Rize'de hem turunçgil hem de çay yetişmesi, yer şekillerinin sağladığı özel korunaklı alanlarla ilgilidir.

Daha Fazla Pratik

Özel konumun bir diğer önemli sonucu olan 'Jeopolitik Önem' konusundaki enerji koridoru sorularına göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla