Examkin

Soru

Zorluk: ZorSened-i İttifak ve Tanzimat Dönemi Belgeleri

Türk anayasallaşma sürecinin başlangıcında yer alan belgeler, iktidarın sınırlandırılma yöntemi ve belgenin hukuki kaynağı açısından farklılıklar arz etmektedir. Sened-i İttifak (18081808), kendisinden sonra gelen Tanzimat Fermanı (18391839) ve Islahat Fermanı’ndan (18561856) farklı olarak iktidarı sınırlandırmak için "sözleşme" (misak) modelini esas almıştır. Bu durumun hukuki bir sonucu olarak, Sened-i İttifak’ı Tanzimat Fermanı’ndan ayıran temel nitelik aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Padişahın yetkilerini taşradaki yerel güç odaklarıyla (ayanlarla) pazarlık ederek karşılıklı taahhütler altına girmesiCevap
  2. B
    Padişahın kendi mutlak iradesinden feragat ederek kanun üstünlüğü ilkesini tebaasına bir lütuf olarak sunması
  3. C
    Devletin yönetim biçimini meşruti monarşiye dönüştürerek halkın yönetime katılımını sağlaması
  4. D
    Batılı devletlerin doğrudan baskısı ve diplomatik müdahaleleri sonucunda hazırlanan bir ıslahat belgesi olması
  5. E
    Osmanlı Devleti'nin ilk yazılı anayasası olarak kabul edilip yasama yetkisini bir meclise devretmesi

Cevap

Padişahın yetkilerini taşradaki yerel güç odaklarıyla (ayanlarla) pazarlık ederek karşılıklı taahhütler altına girmesi
Sened-i İttifak'ın Türk anayasa tarihindeki en özgün yanı, padişahın mutlak otoritesini bir fermanla tebaasına bağışlaması değil, siyasi bir güç odağı olan ayanlarla karşılıklı bir sözleşme (misak) yaparak sınırlamasıdır. Bu durum, belgenin hukuki olarak 'iki taraflı' olmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Belgenin taraflarını analiz etme
Sened-i İttifak (18081808), Padişah II. Mahmut ile taşra ileri gelenleri olan Ayanlar arasında imzalanmıştır.
Belgenin tek taraflı mı yoksa çok taraflı mı olduğunu belirlemek için tarafların kimliği kritiktir.
2
Hukuki niteliği belirleme
Sened-i İttifak bir "misak" yani sözleşmedir; Tanzimat Fermanı ise padişahın tek taraflı iradesini yansıtan bir fermandır.
Anayasallaşma hareketlerinde belgenin kaynağı (sözleşme vs. tek taraflı işlem) en temel ayrım noktasıdır.
3
Yetki sınırlamasının kaynağını karşılaştırma
Sened-i İttifak'ta padişah yetkilerini "pazarlık" sonucu sınırlarken, Tanzimat'ta kendi isteğiyle sınırlamıştır.
Soru kökündeki "sözleşme modeli" vurgusu bizi iki taraflı yükümlülük içeren seçeneğe yönlendirir.

Anahtar Kavram

Anayasal Belgelerin Hukuki Niteliği (Sözleşme vs. Ferman)

İpuçları

1
Sened-i İttifak'ın taraflarının kimler olduğunu ve belgenin nasıl bir uzlaşıyla imzalandığını düşünün.
2
Bir ferman (emir) ile bir sözleşme (akit) arasındaki fark, iktidarın sınırlandırılma şeklini belirler.
3
Sened-i İttifak, Padişah II. Mahmut ve Ayanlar arasında imzalanan iki taraflı bir 'misak' niteliğindedir.

Daha Fazla Pratik

Tanzimat Fermanı ve Islahat Fermanı arasındaki 'eşitlik' (müslüman-gayrimüslim) farkını inceleyin.

Alternatif Yöntem

Sened-i İttifak'ı İngiliz tarihindeki Magna Carta (1215) ile eşleştirerek 'Kralın yetkilerini soylularla paylaşması' mantığıyla analiz edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Sened-i İttifak ve Tanzimat Dönemi Belgeleri

Bu konudan daha fazla soru