Examkin

Soru

Zorluk: ZorSeçim Dönemi ve Seçim Türleri

Türkiye'de halk iradesinin Meclise yansımasını kesintisiz kılmak amacıyla Anayasa'da düzenlenen seçim dönemleri ve türleri (genel seçim, ara seçim ve seçimlerin yenilenmesi) belirli hukuki prosedürlere ve zaman kısıtlamalarına tabidir. Bu seçim türlerinin uygulanma usulleri ve süreleri ile ilgili 1982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilebilmesi için üye tamsayısının beşte üç (3/53/5) çoğunluğunun oyu gereklidir.
  2. B
    Bir ilin veya seçim çevresinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde hiç üyesinin kalmaması durumunda; genel seçimlerin üzerinden otuz ay geçmesi veya genel seçime bir yıl kalması gibi süre kısıtlamalarına bakılmaksızın ara seçime gidilir.
  3. C
    Seçimlerin yenilenmesi kararı ister Meclis ister Cumhurbaşkanı tarafından alınsın, Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.
  4. Boşalan milletvekilliği sayısının Meclis üye tamsayısının yüzde beşine (%5\%5) ulaşması durumunda; genel seçimlere bir yıl kalmış olsa dahi, üç ay içinde ara seçim yapılması anayasal bir zorunluluktur.Cevap
  5. E
    Savaş hali sebebiyle seçimlerin yapılmasına imkan görülmemesi durumunda, seçimlerin geriye bırakılması yetkisi münhasıran Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne aittir.

Cevap

Meclis üye tamsayısının yüzde beşinin boşalması durumunda ara seçim zorunluluğu, genel seçimlere bir yıl kala uygulanan yasaktan muaf değildir.
1982 Anayasası'nın 78. maddesine göre, ara seçimler kural olarak genel seçimden 30 ay geçmedikçe ve genel seçime bir yıl kala yapılamaz. Üye tamsayısının yüzde beşinin boşalması durumunda 30 aylık kısıtlama uygulanmasa da 'bir yıl kala' kısıtlaması hala geçerlidir. Dolayısıyla, genel seçime 6 ay kalmışken %5'lik boşalma sebebiyle ara seçim yapılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Ara seçimdeki genel yasakları belirle.
Genel kural olarak ara seçim; genel seçimden itibaren 3030 ay geçmedikçe ve genel seçime 11 yıl kala yapılamaz.
Seçim takviminin istikrarını korumak.
2
Üye tamsayısının %5'inin (3030 milletvekili) boşalması durumunu incele.
Bu durumda ara seçimin 33 ay içinde yapılmasına karar verilir; bu hal 3030 aylık yasağı deler ancak 11 yıllık yasağa tabidir.
Anayasa'nın 78. maddesindeki sıralı hükümlerin uygulanması.
3
Temsilci kalmaması (istisnai hal) durumunu incele.
Bir ilin hiç üyesi kalmazsa, boşalmayı takip eden 9090 günden sonraki ilk Pazar günü seçim yapılır; bu hal hiçbir süre kısıtlamasına tabi değildir.
Demokratik temsilde hiçbir bölgenin Meclis dışında kalmaması önceliği.
4
Seçenekleri bu bilgilerle karşılaştır.
Yüzde beşlik boşalma durumunda bir yıl kala seçim yapılabileceğini iddia eden ifade yanlıştır.
Anayasal hükümdeki 'Genel seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılamaz' ibaresi bu durumu kapsamaktadır.

Anahtar Kavram

Ara Seçim Koşulları ve İstisnaları

İpuçları

1
Ara seçimlerdeki üç farklı senaryonun (genel durum, %5 boşalma, hiç temsilci kalmaması) zaman yasaklarını ayrı ayrı değerlendirin.
2
Unutmayın; sadece 'bir bölgenin hiç temsilcisiz kalması' hali, genel seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılmasına olanak tanıyan tek istisnadır.

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin yenilenmesi durumunda milletvekillerinin ve Cumhurbaşkanının görev sürelerinin nasıl etkilendiğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Seçim Dönemi ve Seçim Türleri

Bu konudan daha fazla soru