Examkin

Soru

Zorluk: OrtaTürkiye'nin Jeolojik Oluşumu

Türkiye arazisi, genel itibarıyla yakın jeolojik zamanlarda (Senozoyik) şekillenmiş genç ve hareketli bir yapıya sahip olsa da, bu genç tabakaların altında veya arasında II. Jeolojik Zaman'dan (Paleozoik) kalma yaşlı, sertleşmiş ve kristalize olmuş "masif" adı verilen kütleler yer almaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'deki bu yaşlı ve sert kütleler (masifler) arasında gösterilemez?

  1. A
    Daday - Devrekani (Kastamonu) Masifi
  2. B
    Bitlis Masifi
  3. C
    Mardin - Eşik Masifi
  4. Karacadağ (Diyarbakır) Volkan KütlesiCevap
  5. E
    Alanya - Anamur Masifi

Cevap

Diyarbakır'da bulunan Karacadağ Volkan Kütlesi, Türkiye'deki masif arazilerden biri değildir.
Doğru cevap olan seçenek, Diyarbakır çevresinde yer alan ve Senozoyik'in (III. ve IV. Zaman) geç evrelerinde oluşmuş bir kalkan volkandır. Masif araziler ise Paleozoik (II. Zaman) kökenli, aşınarak sertleşmiş kütlelerdir. Karacadağ'ın oluşum kökeni volkanik, jeolojik yaşı ise oldukça gençtir.

Adım Adım Çözüm

1
Masif kavramının tanımlanması
Masifler, II. Jeolojik Zaman'da (Paleozoik) oluşmuş, deprem riski nispeten düşük, sertleşmiş ve yaşlı arazilerdir.
Soruda sorulan 'masif olmayan' seçeneği bulmak için masiflerin temel özelliklerini ve oluşum zamanlarını bilmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki arazilerin jeolojik yaşlarının karşılaştırılması
Daday-Devrekani, Bitlis, Mardin-Eşik ve Alanya-Anamur kütleleri II. Zaman kökenlidir. Karacadağ ise çok daha yakın bir dönem olan Senozoyik'te oluşmuştur.
Türkiye'deki başlıca masiflerin (Yıldız, Menderes, Kırşehir, Bitlis, Mardin vb.) lokasyon ve zaman bilgilerini ayırt etmek gerekir.
3
Karacadağ'ın oluşum türünün belirlenmesi
Karacadağ bir kalkan volkandır ve magmatik faaliyetler sonucu oluşmuştur; tektonik bir masif değildir.
Öğrencilerin 'kalkan' (shield) terimini masiflerin 'sert' yapısıyla karıştırmasını engellemek ve volkanik-tektonik ayrımını yapmak için bu adım kritiktir.

Anahtar Kavram

Türkiye'deki Masif Araziler ve Jeolojik Zamanlar

İpuçları

1
Masif araziler II. Jeolojik Zaman'a (Paleozoik) aittir. Seçeneklerdeki volkanik oluşumlu bir dağ bu gruba girmez.
2
Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan ve lavların geniş bir alana yayılmasıyla oluşan 'kalkan' tipi volkanın adını düşünün.
3
Diyarbakır ve çevresindeki bazalt platolarını oluşturan Karacadağ, Türkiye'nin en genç volkanik kütlelerinden biridir.

Daha Fazla Pratik

Türkiye'deki masif arazilerin harita üzerindeki dağılımı ile ana fay hatlarının çakışıp çakışmadığını inceleyerek deprem risk analizini pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Jeolojik kaynaklar üzerinden eleme yapabilirsiniz: Taş kömürü yatakları ile masif araziler aynı dönemde (II. Zaman) oluşmuştur. Bor, linyit ve volkanizma ise çok daha sonraki dönemlerin (IIIIII. ve IVIV. Zaman) ürünüdür.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'nin Jeolojik Oluşumu

Bu konudan daha fazla soru