Soru

Zorluk: OrtaTürk-İslam Devletlerinde Devlet Yönetimi

Türk-İslam devletlerinde merkez teşkilatının en üst yönetim organı olan Divan-ı Saltanat'a bağlı çeşitli alt divanlar bulunmaktadır. Bu yönetim yapısı içerisinde; hükümdar başkentte bulunmadığı zamanlarda ona vekâlet eden, devlet işlerini sultan adına yürüten ve Niyabet-i Saltanat divanına başkanlık eden görevli aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Naib-i SaltanatCevap
  2. B
    Müstevfi
  3. C
    Müşrif
  4. D
    Emir-i Arz
  5. E
    Atabey

Cevap

Hükümdar adına vekâlet eden ve Niyabet-i Saltanat divanına başkanlık eden görevli Naib-i Saltanat'tır.
Naib-i Saltanat, Türk-İslam devletlerinde (özellikle Selçuklu geleneğinde) sultanın başkentte bulunmadığı, sefere çıktığı veya hükümdarın çocuk yaşta olduğu durumlarda devlet işlerini sultan adına yürütmekle görevli olan en üst düzey vekildir. Bu görevli, sultanın mutlak vekili sıfatıyla Niyabet-i Saltanat divanına başkanlık eder.

Adım Adım Çözüm

1
Merkez teşkilatı görevlilerinin tanımlarını hatırlama
Büyük Selçuklu ve Anadolu Selçuklu devletlerinde hükümdar vekilliği makamının varlığı tespit edildi.
Soruda istenen 'vekâlet etme' yetkisinin hangi makama ait olduğunu belirlemek için gereklidir.
2
Niyabet-i Saltanat divanının işlevini analiz etme
Bu divanın sadece hükümdar yokluğunda toplandığı ve başkanının 'Naib' (vekil) olduğu belirlendi.
Divan isimleri ile görevli unvanları arasındaki eşleşmeyi doğrulamak gerekir.
3
Diğer seçenekleri eleme
Müstevfi, Müşrif ve Emir-i Arz'ın ihtisaslaşmış divan başkanları olduğu, Atabey'in ise taşra teşkilatında eğitimci-yönetici olduğu teyit edilerek doğru sonuca ulaşıldı.
Benzer unvanların görev alanlarını karıştırmamak için ayrım yapılması şarttır.

Anahtar Kavram

Naib-i Saltanat ve Hükümdar Vekâleti
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla