Soru

Zorluk: Ortaİdari Teşkilat İlkeleri (Hiyerarşi ve Vesayet)

Türkiye'nin idari teşkilat yapısında, idarenin bütünlüğünü sağlamak amacıyla kullanılan denetim yollarından hiyerarşi; aynı kamu tüzel kişiliği içerisindeki üstün, astın işlemleri üzerindeki yetkisini ifade ederken; idari vesayet, merkezi idarenin yerinden yönetim kuruluşlarının işlemleri üzerindeki sınırlı denetim yetkisini ifade eder.

Buna göre, aşağıda verilen makamlar arası denetim ilişkilerinden hangisi "idari vesayet" niteliği taşımaktadır?

  1. A
    Vali - Kaymakam
  2. B
    İçişleri Bakanı - Ankara Valisi
  3. C
    Rektör - Fakülte Dekanı
  4. İçişleri Bakanı - Büyükşehir Belediye BaşkanıCevap
  5. E
    Milli Eğitim Bakanı - İl Milli Eğitim Müdürü

Cevap

İçişleri Bakanı ile Büyükşehir Belediye Başkanı arasındaki ilişki, merkezi idarenin yerinden yönetim üzerindeki denetimi olduğu için idari vesayettir.
İçişleri Bakanı, merkezi idarenin (Devlet Tüzel Kişiliği) bir parçasıdır. Büyükşehir Belediye Başkanı ise yerinden yönetim kuruluşu olan belediyenin (ayrı bir Kamu Tüzel Kişiliği) başıdır. Farklı kamu tüzel kişilikleri arasındaki bu denetim ilişkisi, hukuken 'idari vesayet' olarak tanımlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Kavramsal Ayrım
Hiyerarşi aynı tüzel kişilik içinde, idari vesayet ise farklı kamu tüzel kişilikleri arasındadır.
Denetimin türünü belirleyen temel kriter, makamların aynı mı yoksa farklı mı hukuki kişiliklere (tüzel kişilik) bağlı olduğudur.
2
Seçenek Analizi
Bakanlıklar, valilikler ve kaymakamlıklar 'Devlet Tüzel Kişiliği'nin parçasıdır. Belediyeler ise kendi 'Kamu Tüzel Kişiliği'ne sahiptir.
Türkiye'de idari yapı; merkezden yönetim (Devlet) ve yerinden yönetim (Mahalli ve Hizmet idareleri) olarak ikiye ayrılır.
3
Sonuçlandırma
İçişleri Bakanı (Merkez) ile Belediye Başkanı (Yerinden Yönetim) arasındaki denetim yetkisi idari vesayettir.
Anayasa'nın 127. maddesi uyarınca merkezi idare, mahalli idareler üzerinde idari vesayet yetkisine sahiptir.

Anahtar Kavram

İdari Vesayet ve Hiyerarşi Ayrımı

İpuçları

1
Denetleyen ve denetlenen makamın aynı mı yoksa farklı tüzel kişiliklere mi bağlı olduğuna bakın.
2
Belediyeler, köyler ve üniversiteler devletten ayrı birer 'kamu tüzel kişiliği'ne sahiptir.
3
Merkezin (Ankara), ayrı tüzel kişiliği olan yerel birimler üzerindeki denetimi her zaman idari vesayettir.

Daha Fazla Pratik

İdari vesayet makamının, denetlediği işlemleri iptal edip edemeyeceğini (sadece yargıya taşıyıp taşıyamayacağını) araştırarak konuyu derinleştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla