Soru

Zorluk: Çok zorİdarenin Sorumluluğu

İdare hukukunda "hizmet kusuru", kamu hizmetinin organizasyonu ve işleyişindeki bir aksaklığı ifade eden, kamu görevlisinin kişisel kusurundan bağımsız, "anonim" ve "nesnel (objektif)" bir kavramdır. Bu doğrultuda idare; hizmetin hiç işlememesi, geç işlemesi veya kötü işlemesi durumlarında ortaya çıkan zararları kusur esasına göre tazmin etmekle yükümlüdür.

Hizmet kusurunun bu "anonim ve nesnel" niteliği dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu niteliğin doğrudan bir sonucu olarak değerlendirilemez?

  1. A
    İdarenin tazminatla sorumlu tutulabilmesi için, zarara yol açan eylemi gerçekleştiren kamu görevlisinin kimliğinin belirlenmesine ihtiyaç duyulmaması
  2. B
    Kamu hizmetini yürüten görevlilerin sübjektif niyetlerinden veya psikolojik durumlarından bağımsız olarak, hizmetin işleyişindeki nesnel bir bozukluğun yeterli görülmesi
  3. C
    Zararın, kamu görevlisinin bireysel bir hatasından değil, idari teşkilatın yapısal yetersizliğinden veya araç gereç eksikliğinden kaynaklanabilmesi
  4. Hizmet kusuru nedeniyle idarece tazminat ödendiği her durumda, bu zararın tazmini için ilgili birim amirine rücu edilmesinin anayasal bir zorunluluk olmasıCevap
  5. E
    İdarenin sorumluluğunun belirlenmesinde, hizmetin niteliği, sunulduğu yer ve zaman gibi dışsal ve standart ölçütlerin esas alınması

Cevap

Hizmet kusuru nedeniyle ödenen tazminatın her durumda rücu edilmesinin zorunlu olduğu yönündeki ifade yanlıştır; çünkü rücu için anonim olmayan, kişiselleştirilebilen bir kusur şarttır.
İdare hukukunda hizmet kusuru 'anonim' bir nitelik taşır, yani zararın hangi görevlinin hatasından kaynaklandığının tespit edilmesi idarenin tazminat ödemesi için şart değildir. Ancak, idarenin ödediği bu tazminatı ilgili görevliye 'rücu' edebilmesi için mutlaka somut bir kişisel kusurun varlığı ve bu kusurun o görevliye aidiyeti şarttır. Eğer kusur tamamen anonimse (organizasyonel veya yapısal bir hataysa), rücu edilecek bir fail bulunamaz. Bu nedenle, hizmet kusuru tazminatlarında her durumda rücu edilmesi zorunluluğu, hizmet kusurunun anonim niteliğiyle bağdaşmayan ve hukuken yanlış olan bir ifadedir.

Adım Adım Çözüm

1
Hizmet kusurunun niteliğini analiz etme
Hizmet kusurunun anonim (şahıstan bağımsız) ve objektif (standartlara dayalı) olduğu saptandı.
Sorunun kökünde verilen kavramsal çerçevenin sınırlarını belirlemek için gereklidir.
2
Anonimlik ve nesnellik sonuçlarını değerlendirme
Failin kimliğinin önemsiz olması (A), niyetin önemsiz olması (B) ve yapısal hataların yeterli olması (C ve E) bu kavramların doğrudan sonuçlarıdır.
Hizmet kusuru teorisinin idareye yüklediği 'organizasyonel sorumluluk' ilkesini doğrulamak için gereklidir.
3
Rücu mekanizmasının şartlarını inceleme
Anayasa Madde 129/5 uyarınca rücu, ancak görevlinin yetkisini kullanırken işlediği bir kusur (kişisel kusur) varsa mümkündür.
İdarenin dışa karşı sorumluluğu (anonim olabilir) ile içe dönük rücu hakkı (kişisel olmalı) arasındaki farkı anlamak için gereklidir.
4
Hatalı seçeneği belirleme
Eğer kusur tamamen anonimse (kimin yaptığı belli değilse veya sistem hatasıysa), rücu edilecek bir kişi bulunamaz. Bu nedenle 'her durumda rücu zorunluluğu' ifadesi anonimlik ilkesiyle çelişir.
Kesin sonuca ulaşmak ve kavramsal çelişkiyi ortaya koymak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Hizmet Kusurunun Anonimliği ve Rücu İlişkisi

İpuçları

1
İdarenin vatandaşa karşı sorumlu olması (hizmet kusuru) ile kendi personeline hesap sorması (rücu) arasındaki farkı düşünün.
2
Rücu edilebilmesi için ortada 'faili belli' bir kusur olması gerekmez mi?
3
Anayasa'nın 129/5. maddesi rücu için kamu görevlisinin kusurlu olmasını şart koşar. Eğer kusur anonimse, yani kimse belirlenemiyorsa rücu yapılabilir mi?

Daha Fazla Pratik

Kişisel kusur ile hizmet kusuru arasındaki farkları ve Danıştay'ın 'ayrılabilir kişisel kusur' içtihatlarını incelemek bu konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.

Alternatif Yöntem

Mantıksal eleme yöntemi: Seçeneklerdeki 'anonim' ve 'nesnel' anahtar kelimelerini eşleştirin. A ve C 'anonim' ile, B ve E ise 'nesnel' ile doğrudan ilişkilidir. D seçeneği ise 'bireysel sorumluluk' (rücu) alanına girdiğinden kavramsal olarak dışarıda kalır.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla