Türkçede kurallı birleşik sıfatlar çeşitli yollarla oluşturulur. Bu yollardan biri; bir sıfat tamlamasında isimle sıfatın yer değiştirip isme üçüncü şahıs iyelik ekinin getirilmesidir. Oluşan bu yeni kelime grubu, başka bir ismin niteleyicisi (sıfatı) olarak görev yapar.
Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu yolla oluşturulmuş bir kurallı birleşik sıfat vardır?
- Dizleri yırtık bir pantolonla bahçe işlerini bitirmeye çalışıyordu.Cevap
- BSalondaki geniş omuzlu sporcular, turnuva için son hazırlıklarını tamamladı.
- CÖğrencilerin birçoğu, sınav sonuçlarının açıklanmasını heyecanla bekliyordu.
- DKüçücük bir çocuk, elindeki rengârenk balonlarla parkta neşeyle koşuyordu.
- EYeni aldığı bilgisayarın ekranı bozulunca teknik servisi aramak zorunda kaldı.
Cevap
Dizleri yırtık bir pantolonla bahçe işlerini bitirmeye çalışıyordu cümlesinde, yer değiştirme ve iyelik eki kuralıyla oluşturulmuş bir kurallı birleşik sıfat bulunmaktadır.
Doğru seçenekte yer alan "dizleri yırtık" ifadesi, "yırtık diz" sıfat tamlamasındaki unsurların yer değiştirmesi ve isme üçüncü çoğul şahıs iyelik eki (-leri) getirilmesiyle oluşmuştur. Bu öbek bir bütün olarak "pantolon" isminin niteleme sıfatı görevindedir ve öncülde tanımlanan kurala tam olarak uymaktadır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Kurallı Birleşik Sıfatlar (İyelik Ekiyle Oluşturulanlar)
İpuçları
1
Cümlelerde iki kelimeden oluşan ve bir ismi niteleyen gruplara odaklanın.
2
Aradığınız yapı şuna benzemeli: [İsim] + [İyelik Eki] + [Sıfat] = [Yeni Birleşik Sıfat].
3
"Gözü pek", "boyu uzun", "rengi soluk" gibi ifadeler bu kurala örnektir. Seçeneklerde benzer bir iyelik eki kullanımı arayın.
Daha Fazla Pratik
Kurallı birleşik sıfatların '-lı, -lık, -sız' ekleriyle yapılan diğer türlerini de inceleyerek aradaki farkları pekiştirebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Öbekteki kelimelerin yerini değiştirip iyelik ekini atarak kontrol edin: "Dizleri yırtık pantolon" → "Yırtık diz". Eğer anlamlı bir sıfat tamlamasına dönüşüyorsa kurallı birleşik sıfattır.
Tahmini Süre:1m 30s