Türkiye'de orman üst sınırının (ağaç yetişebilecek en yüksek sınır) enlem etkisine bağlı olarak güneyden kuzeye doğru düzenli bir şekilde azalması beklenir. Ancak veriler incelendiğinde orman üst sınırının Akdeniz'de yaklaşık m, Kuzey Anadolu Dağları'nda m, Doğu Anadolu'da (Sarıkamış çevresi) ise m'ye kadar çıktığı görülmektedir.
Doğu Anadolu'da orman üst sınırının, Türkiye'nin daha güneyindeki ve daha nemli olan bölgelerinden daha yüksek bir seviyeye ulaşmasındaki temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?
- AYaz yağışlarının belirgin olması ve nemliliğin bitki terlemesini azaltarak su dengesini koruması
- BBölgedeki toprak tabakasının kalın olması ve volkanik minerallerce zenginlik göstermesi
- CDağların uzanış doğrultusunun nemli hava kütlelerinin iç kesimlere sokulmasına imkan tanıması
- Şiddetli karasallığa bağlı olarak geniş kara kütlelerinin yazın fazla ısınması ve ısı adası etkisi oluşturmasıCevap
- EBakı etkisine bağlı olarak dağların sadece güney yamaçlarının güneş ışınlarını dik açıyla alması
Cevap
Doğu Anadolu'daki şiddetli karasallık ve geniş kara kütlelerinin yaz mevsiminde yoğun ısınarak oluşturduğu 'ısı adası' etkisi
Türkiye'de orman üst sınırının en yüksek olduğu yer, en güneydeki Akdeniz değil, Doğu Anadolu'dur (Erzurum-Kars çevresi). Bunun temel nedeni, bölgenin geniş bir kara kütlesi olması ve şiddetli karasallık nedeniyle yaz mevsiminde havanın, aynı yükseltideki denizel yerlere göre çok daha fazla ısınmasıdır. Bu durum, bitkilerin yetişmesi için gerekli olan 'sıcaklık eşiğinin' daha yüksek seviyelerde de aşılmasını sağlar. Coğrafyada buna 'Kütle Yükselme Etkisi' (Massenerhebung Effect) denir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Orman Üst Sınırı ve Kütle Yükselme (Isı Adası) Etkisi
Daha Fazla Pratik
Karadeniz ve Akdeniz ormanlarının 'alt sınır' farklarını (nemlilik farkı) ve 'maki üst sınırı' ile 'orman üst sınırı' arasındaki kavramsal farkları çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s