Examkin

Soru

Zorluk: ZorTürkiye'de Bitki Örtüsü: Ormanlar

Türkiye'de bitki örtüsünün dikey yönde dağılışında sıcaklık temel belirleyicidir. Enlem-sıcaklık ilişkisine dayanan genel kurala göre, orman üst sınırının (ağaçların yetişebildiği en yüksek seviye) enlem etkisiyle en yüksek Akdeniz Bölgesi'nde olması beklenirken; gerçekte orman üst sınırı Doğu Anadolu'da (Erzurum-Kars çevresi) yaklaşık 28002800 metrelere kadar çıkarak Türkiye'nin zirve noktasına ulaşır.

Erzurum-Kars çevresinde orman üst sınırının Akdeniz kıyılarındaki dağlardan bile daha yüksek olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Şiddetli karasallık nedeniyle yaz sıcaklıklarının yüksek platolarda orman yetişme sınırını yukarı çekmesiCevap
  2. B
    Yıllık toplam yağış miktarının Akdeniz Bölgesi'nden daha fazla olması
  3. C
    Dağların uzanış doğrultusunun nemli hava kütlelerinin iç kesimlere girmesini kolaylaştırması
  4. D
    Toprak yapısının volkanik tüf ve bazaltlar bakımından zengin olması
  5. E
    Kış ılıklığının sarıçam ormanlarının fotosentez süresini uzatması

Cevap

Şiddetli karasallık nedeniyle yaz sıcaklıklarının yüksek platolarda orman yetişme sınırını yukarı çekmesi
Türkiye'de orman üst sınırını belirleyen temel faktör yaz sıcaklıklarıdır. Doğu Anadolu Bölgesi, özellikle Erzurum-Kars platosu, denizden uzak ve yüksek bir konumda olduğu için yaz mevsiminde kara kütlesi şiddetli bir şekilde ısınır. Bu yerel ısınma, ormanların tırmanabileceği sıcaklık eşiğini Akdeniz'deki denizel (ılıman) dağlara göre daha yüksek rakımlara taşır. Bu nedenle Türkiye'de orman üst sınırı yaklaşık 28002800 metre ile Sarıkamış çevresinde en yüksek seviyesine ulaşır.

Adım Adım Çözüm

1
Orman üst sınırı kavramını tanımlama
Orman üst sınırı, sıcaklığın ağaç yetişmesi için artık yeterli olmadığı en yüksek rakımı ifade eder.
Üst sınırı belirleyen ana faktör sıcaklık (termik koşullar) iken alt sınırı belirleyen ana faktör nemliliktir.
2
Matematik konum ve özel konum etkilerini karşılaştırma
Normalde enlem (matematik konum) gereği güneyde (Akdeniz) bu sınırın daha yüksek olması beklenir; ancak Türkiye'de durum farklıdır.
Enlem-sıcaklık ilişkisine göre güneyden kuzeye gidildikçe sınır alçalmalıdır.
3
Doğu Anadolu'daki özel durumun nedenini analiz etme
Erzurum-Kars gibi yüksek platolarda karasallık nedeniyle yaz ısınması çok şiddetlidir.
Isınan kara kütlesi, yüksek rakımlarda bile ağaçların biyolojik gelişimini tamamlamasına yetecek sıcaklığı sağlar, böylece sınır Akdeniz'in denizel etkisindeki dağlarından daha yukarı çıkar.

Anahtar Kavram

Orman Üst Sınırı ve Karasallık İlişkisi

İpuçları

1
Ormanların yetişebildiği en yüksek sınırı belirleyen temel unsur yaz sıcaklıklarıdır.
2
Normalde güneydeki bölgelerimizde bu sınırın daha yüksek olması gerekirken, karasallık bu durumu nasıl değiştirmiş olabilir?
3
Deniz etkisinden uzaklaşan kara kütleleri yazın daha hızlı ve şiddetli ısınır; bu da bitkilerin daha yukarılarda 'yaz sıcaklığı' bulmasını sağlar.

Daha Fazla Pratik

Türkiye'de ormanların 'alt sınırını' belirleyen faktörleri ve Karadeniz Bölgesi'nde ormanların neden deniz seviyesinden başladığını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'de Bitki Örtüsü: Ormanlar

Bu konudan daha fazla soru