Türkiye'de yer alan üç farklı merkezin (X, Y ve Z) mutlak konumlarına bağlı olarak 21 Hazi… — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür

Türkiye'de yer alan üç farklı merkezin ( $X, Y$ ve $Z$ ) mutlak konumlarına bağlı olarak $21$ Haziran tarihinde gözlemlenen gündüz süreleri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Merkez	$21$ Haziran Gündüz Süresi
$X$	$14$ saat $50$ dakika
$Y$	$15$ saat $05$ dakika
$Z$	$14$ saat $40$ dakika

Sadece tablodaki veriler ve Türkiye'nin mutlak konumu dikkate alındığında, bu merkezlerle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi kesinlikle yanlıştır?

A
Çizgisel hızın en fazla olduğu merkez $Z$ 'dir.
B
Yer çekimi ivmesinin en fazla olması beklenen merkez $Y$ 'dir.
C
Tan ve gurup (alacakaranlık) süresinin en kısa olduğu merkez $Z$ 'dir.
Güneş ışınlarının atmosferdeki tutulma oranının en az olduğu merkez $Y$ 'dir.Cevap
E
Yıl boyunca gece ile gündüz süreleri arasındaki farkın en fazla olduğu merkez $Y$ 'dir.

Cevap

Güneş ışınlarının atmosferdeki tutulma oranının en az olduğu merkezin

Y

olduğunu belirten ifade kesinlikle yanlıştır.

Türkiye'nin matematik konumu gereği (

36^\circ - 42^\circ

Kuzey), güneyden kuzeye doğru gidildikçe güneş ışınlarının düşme açısı daralır. Işınlar daha yatay bir açıyla geldiğinde atmosferde daha uzun bir mesafe katetmek zorunda kalırlar; bu da atmosferdeki gazlar ve tozlar tarafından daha fazla tutulmalarına (enerji kaybetmelerine) neden olur. Tabloya göre gündüz süresi en uzun olan merkez (

Y

), en kuzeyde yer almaktadır. Dolayısıyla

Y

merkezinde güneş ışınlarının atmosferdeki tutulma oranı en az değil, tam aksine en fazla olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

21

Haziran tarihindeki gündüz sürelerini karşılaştırarak merkezlerin enlem derecelerini belirleyin.

Haziran ayında Türkiye'de kuzeye gidildikçe gündüz süresi uzar. Buna göre en kuzeyde

Y

(

15

05

dk), ortada

X

(

14

50

dk) ve en güneyde

Z

(

14

40

dk) yer almaktadır.

Enlem ve tarih arasındaki ilişkiyi kurarak merkezlerin göreceli konumlarını saptamak.

Merkezlerin güneyden kuzeye sıralamasını (

Z - X - Y

) kullanarak çizgisel hız ve yer çekimi özelliklerini analiz edin.

En güneydeki

Z

'de çizgisel hız en fazla, en kuzeydeki

Y

'de ise yer çekimi en fazladır.

Matematik konumun temel fiziksel sonuçlarını doğrulamak.

Tan ve gurup süreleri ile gece-gündüz farkı arasındaki enlem ilişkisini değerlendirin.

Kuzeye (

Y

'ye) gidildikçe alacakaranlık süresi uzar ve yıllık gece-gündüz süre farkı artar.

Kuzey-güney yönlü değişimlerin tutarlılığını kontrol etmek.

Güneş ışınlarının düşme açısı ve atmosferdeki tutulma oranı arasındaki ilişkiyi kurun.

En kuzeydeki

Y

merkezinde güneş ışınları en dar açıyla gelir, bu da tutulma oranının en az değil, en fazla olmasına yol açar.

Enlem etkisi ile ışınların katettiği yol arasındaki ilişkiyi saptayarak yanlışı bulmak.

Anahtar Kavram

Türkiye'de enlem etkisine bağlı olarak kuzeye gidildikçe güneş ışınlarının düşme açısı küçülür, atmosferdeki tutulma oranı artar, çizgisel hız azalır ve alacakaranlık süresi uzar.

İpuçları

21

Haziran tarihinde Türkiye'de hangi yöne gidildikçe gündüz süresinin uzadığını hatırlayın.

Güneş ışınlarının atmosferdeki tutulma oranı, ışınların atmosferde katettiği yolun uzunluğu (açısı) ile doğrudan ilişkilidir.

Gündüz süresi en uzun olan merkez en kuzeydedir. Türkiye'de en kuzeydeki bir merkezde güneş ışınları en dar açıyla gelir ve tutulma oranı en yüksek olur.

Daha Fazla Pratik

Aynı merkezlerin

21

Aralık tarihindeki gece sürelerini ve gölge boyu değişimlerini analiz ederek konum sağlaması yapabilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Konular

Bu konudan daha fazla soru