Examkin

Soru

Zorluk: ZorDuraklama Dönemi (1579-1699)

Osmanlı Devleti’nin XVII.XVII. yüzyılda girdiği "Duraklama" sürecini analiz eden bir araştırmacı; devletin dış dünyadaki imajının sarsılması ile içerideki askeri-bürokratik direncin kırılması çabaları arasında doğrudan bir bağ kurmaktadır. Araştırmacıya göre; diplomatik protokolde padişahın Avusturya arşidükü ile denk sayılması, devletin "cihanşümul" iddiasından büyük bir ödün verdiğinin kanıtıdır. Bu ödünün yarattığı sarsıntı, süreci takip eden dönemde bir padişahın ordu yapısını kökten değiştirme teşebbüsüne zemin hazırlamıştır.

Bu araştırmacının bahsettiği diplomatik gelişme ve bu gelişmeyi takip eden süreçte ordu yapısını değiştirme teşebbüsünde bulunan devlet adamı eşleştirmesi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

  1. 16061606 Zitvatorok Antlaşması — II.II. OsmanCevap
  2. B
    16991699 Karlofça Antlaşması — Tarhuncu Ahmet Paşa
  3. C
    16641664 Vasvar Antlaşması — Köprülü Mehmet Paşa
  4. D
    15331533 İstanbul Antlaşması — Kuyucu Murat Paşa
  5. E
    17181718 Pasarofça Antlaşması — III.III. Ahmet

Cevap

Zitvatorok Antlaşması ile diplomatik eşitliğin kabul edilmesi ve bu sarsıntıyı ordu reformuyla aşmaya çalışan padişahın II. Osman olmasıdır.
Doğru cevap, Osmanlı Devleti'nin Avusturya karşısındaki üstünlüğünü kaybettiği Zitvatorok Antlaşması ile bu askeri zayıflığı görerek orduyu yenilemeye çalışan II. Osman'ın eşleşmesidir. Mütekabiliyet esası, diplomaside devletlerin eşitliği anlamına gelir ve bu durum Osmanlı için cihanşümul (evrensel) iddiadan vazgeçişin ilk işaretidir.

Adım Adım Çözüm

1
Diplomatik protokol değişimini tespit et.
15331533 İstanbul Antlaşması ile sağlanan "Sadrazam = Arşidük" üstünlüğünün 16061606 Zitvatorok Antlaşması ile "Padişah = Arşidük" şekline (mütekabiliyet) dönüştüğünü belirle.
Soruda geçen 'padişahın Avusturya arşidükü ile denk sayılması' ifadesi Zitvatorok Antlaşması'na işaret eder.
2
İç politikadaki radikal askeri değişim arayışını analiz et.
XVII.XVII. yüzyılda ordu yapısını (Yeniçeri Ocağı) kökten değiştirmek isteyen ilk padişahın II.II. Osman (Genç Osman) olduğunu saptat.
II.II. Osman, özellikle Hotin Seferi'ndeki disiplinsizlikleri gördükten sonra orduyu yenilemeyi planlamıştır.
3
Verilen eşleştirmeyi doğrula.
Zitvatorok Antlaşması (16061606) ve II.II. Osman eşleşmesinin doğru olduğunu onayla.
Her iki gelişme de XVII.XVII. yüzyılın başlarında, birbirini tetikleyen bir siyasi-askeri zincirin parçalarıdır.

Anahtar Kavram

Osmanlı Diplomasisinde Mütekabiliyet ve İlk Radikal Islahat Teşebbüsü

İpuçları

1
Osmanlı padişahının Avusturya arşidüküne eşitlendiği antlaşmayı hatırlayın.
2
Bu antlaşma 16061606 yılında imzalanmış ve Zitvatorok adını taşımaktadır.
3
Yeniçeri Ocağı'nı kaldırmak istediği için tahttan indirilip katledilen padişah kimdir?

Daha Fazla Pratik

Osmanlı Devleti'nin mütekabiliyet esasına geçtiği diğer önemli antlaşmaları ve bu durumun dış politika üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Soru kökündeki 'mütekabiliyet' terimini Zitvatorok Antlaşması ile doğrudan eşleştirerek seçenekleri eleyebilir ve ardından XVII.XVII. yüzyılın radikal reformcusunu bularak sonuca ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Duraklama Dönemi (1579-1699)

Bu konudan daha fazla soru