Examkin

Soru

Zorluk: Zorİdari Teşkilat İlkeleri (Hiyerarşi ve Vesayet)

Türkiye Cumhuriyeti idari teşkilat yapısında "idarenin bütünlüğü" ilkesini sağlamak amacıyla kullanılan hiyerarşi ve idari vesayet denetim yetkilerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Hiyerarşi denetimi aynı kamu tüzel kişiliği içerisindeki birimler arasında gerçekleşirken, idari vesayet denetimi farklı kamu tüzel kişilikleri arasında gerçekleşir.
  2. B
    Hiyerarşik amir, astın işlemlerini hem hukukilik hem de yerindelik (hizmetin gereklerine uygunluk) yönünden denetleme ve bu işlemleri değiştirme yetkisine sahiptir.
  3. C
    İdari vesayet makamı, yerinden yönetim kuruluşunun aldığı bir kararı hukuka aykırı bulması durumunda kural olarak bu kararı iptal edebilir; ancak kanunda açıkça yetki verilmedikçe bu kararı değiştirerek onaylayamaz.
  4. D
    İdari vesayet yetkisi, ancak kanunda açıkça öngörülen hallerde kullanılabilen, dar yorumlanan ve anayasal dayanağı olan istisnai nitelikte bir yetkidir.
  5. Hiyerarşi denetimi ancak anayasa veya kanunla açıkça yetki verilmesi durumunda kullanılabilen istisnai bir yetki iken; idari vesayet denetimi idari teşkilatlanmanın doğal bir sonucu olarak her zaman mevcuttur.Cevap

Cevap

Hiyerarşinin istisnai, idari vesayetin ise genel bir yetki olduğunu savunan seçenek yanlıştır.
Hiyerarşi denetimi, idari makamların kurulduğu andan itibaren herhangi bir kanuni düzenlemeye gerek duymaksızın sahip oldukları tabii ve genel bir yetkidir. Oysa idari vesayet, yerinden yönetim kuruluşlarının özerkliğini korumak adına ancak kanunla açıkça belirtilen sınırlı hallerde kullanılabilen istisnai bir yetkidir. Yanlış olan seçenekte bu iki kavramın nitelikleri tam tersi şekilde sunulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Denetim türlerinin hukuki niteliğini analiz etme.
Hiyerarşi, idari teşkilatlanmanın (ast-üst ilişkisi) doğal bir sonucudur ve kanunla ayrıca belirtilmesine gerek yoktur (genel yetki). İdari vesayet ise idari özerkliğe bir müdahale olduğu için ancak kanunla öngörüldüğünde kullanılabilir (istisnai yetki).
İdarenin bütünlüğü ilkesinin nasıl sağlandığını ayırt etmek için yetkinin kaynağına bakılmalıdır.
2
Tüzel kişilik ayrımını kontrol etme.
Hiyerarşi aynı tüzel kişilik içinde (Devlet tüzel kişiliği veya tek bir belediye tüzel kişiliği gibi) işler. İdari vesayet ise merkezi idare (Devlet) ile yerinden yönetim kuruluşları (Belediyeler, Köyler, Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşları) gibi farklı tüzel kişiler arasındadır.
Denetimin hiyerarşi mi yoksa vesayet mi olduğunu belirleyen en somut ölçüt tüzel kişilik farkıdır.
3
Denetimin kapsamını (Yerindelik ve Hukukilik) değerlendirme.
Hiyerarşi amiri işlemi hem hukuka uygunluk hem de yerindelik (hizmetin gereği) açısından denetleyip değiştirebilir. Vesayet makamı ise kural olarak sadece hukukilik denetimi yapar ve kararı değiştiremez.
Vesayet makamının yerindelik denetimi yapması yerinden yönetim kuruluşlarının özerkliğine aykırı bir durumdur.

Anahtar Kavram

İdari Teşkilat İlkeleri (Hiyerarşi vs. İdari Vesayet)

İpuçları

1
Denetimin 'genel yetki' mi yoksa 'istisnai yetki' mi olduğunu düşünün.
2
Hiyerarşi bir kurumun kendi içindeki emir-komuta zinciridir, bu yüzden kanunla ayrıca 'izin' verilmesine gerek yoktur.
3
İdari vesayet özerk bir birimin kararlarına dışarıdan müdahale olduğu için mutlaka kanuni bir dayanak (yasal izin) gerektirir.

Daha Fazla Pratik

İl Genel İdaresi (Taşra) ile İl Özel İdaresi (Yerinden Yönetim) arasındaki denetim türü farklarını çalışarak bu konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

İdari Teşkilat İlkeleri (Hiyerarşi ve Vesayet)

Bu konudan daha fazla soru