Osmanlı Devleti'nin klasik dönem iktisadi anlayışını şekillendiren temel ilkelerden biri olan 'fiskalizm', hazineye ait gelirleri mümkün olan en yüksek düzeye çıkarmayı ve bu gelirlerin azalmasını engellemeyi hedefler. Bu ilke doğrultusunda devlet, merkezî hazinenin nakit ihtiyacını karşılamak amacıyla çeşitli yöntemler uygulamıştır.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisinin doğrudan 'fiskalizm' ilkesi gereği merkezî hazineye (Hazine-i Amire) hızlı ve doğrudan nakit akışı sağlama amacı taşıdığı savunulamaz?
- AMukataaların iltizam usulüyle mültezimlere ihale edilmesi
- BMalikâne sistemine geçilerek muaccele bedellerinin tahsil edilmesi
- CEsham sistemi uygulanarak pay senetlerinin satışa çıkarılması
- DGayrimüslim tebaadan toplanan cizye vergilerinin nakit olarak talep edilmesi
- Toprakların dirlik sistemine göre paylaştırılarak eyalet askerlerinin beslenmesiCevap
Cevap
Toprakların dirlik sistemine göre paylaştırılarak eyalet askerlerinin beslenmesi (Tımar sistemi) doğrudan merkezî hazineye nakit girişi sağlayan bir uygulama değil, devletin savunma ve yönetim giderlerini yerinde karşılayan bir sistemdir.
Toprakların dirlik sistemine (Tımar) göre yönetilmesi, Osmanlı maliyesinde 'ayni' (ürün bazlı) ve merkezden uzak bir harcama modelidir. Tımar sahibi topladığı vergiyle kendi geçimini sağlar ve Cebelü besler; bu gelirler merkezî hazineye nakit olarak girmez. Oysa fiskalizm, paranın merkezî hazinede toplanmasını ve likiditenin artırılmasını hedefler.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Fiskalizm ve Osmanlı Klasik Dönem Mali Yapısı
İpuçları
1
Fiskalizm hazineye giren 'nakit' parayı artırmakla ilgilidir.
2
Hangi sistemde devletin eline doğrudan nakit geçmek yerine, bir hizmet (asker yetiştirme) sağlanmaktadır?
3
Tımar sisteminde vergilerin merkezî hazineye gönderilip gönderilmediğini düşünün.
Daha Fazla Pratik
Osmanlı'da 'İaşecilik' (Provizyonizm) ve 'Gelenekselcilik' kavramlarını fiskalizm ile karşılaştıran sorulara göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s