Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorSoyut Norm Denetimi (İptal Davası)

1982 Anayasası’nda düzenlenen "soyut norm denetimi" (iptal davası) mekanizması; denetime tabi normların türüne, başvuru gerekçesine (şekil veya esas) ve başvuru süresine göre oldukça teknik ve kısıtlayıcı kurallara tabi kılınmıştır.

Buna göre, Anayasa Mahkemesinde açılan soyut norm denetimi süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesin olarak doğrudur?

  1. Kanunların şekil bakımından denetlenmesi sadece Cumhurbaşkanı veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının beşte biri tarafından istenebilir; siyasi parti gruplarının bu konuda dava açma yetkisi yoktur.Cevap
  2. B
    Anayasa değişikliklerinin şekil bakımından Anayasa’ya aykırı olduğu iddiasıyla açılacak iptal davaları, değişikliğin Resmi Gazete’de yayımlanmasından itibaren 60 gün içinde açılmalıdır.
  3. C
    TBMM İçtüzüğü’nün hem şekil hem de esas bakımından denetimi için dava açma süresi, İçtüzük değişikliğinin son oylamasının yapıldığı tarihten itibaren 10 gündür.
  4. D
    Milletlerarası antlaşmalar ile olağanüstü hal dönemlerinde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı, Resmi Gazete’de yayımlandıkları tarihten itibaren 60 gün içinde esas bakımından iptal davası açılabilir.
  5. E
    Ana muhalefet partisi genel başkanı ve Kamu Denetçisi, görev alanlarıyla ilgili kanunların iptali için 60 günlük süre içerisinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapma yetkisine sahiptir.

Cevap

Kanunların şekil bakımından denetlenmesi sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından istenebilir; siyasi parti gruplarının bu yetkisi yoktur.
1982 Anayasası m. 148/4 uyarınca; kanunların şekil bakımından denetlenmesi sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından istenebilir. Bu düzenleme, iptal davası açmaya yetkili olan 'en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu'nu bu yetkinin dışında tutmuştur. Dolayısıyla siyasi parti gruplarının kanunların şekil aykırılığı (son oylama çoğunluğu gibi) iddiasıyla dava açma yetkisi kesinlikle yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Dava açma yetkisi bakımından norm ve gerekçe ayrımı yapılır.
Kanunlar için 'esas' ve 'şekil' denetimi ayrımı mevcuttur.
Anayasa'nın 148. ve 150. maddeleri bu ayrımı net bir şekilde belirlemiştir.
2
148. maddedeki 'şekil denetimi' yetkilileri kontrol edilir.
Sadece Cumhurbaşkanı ve TBMM üye tamsayısının 1/5'i (120 vekil) yetkilidir.
Anayasa koyucu, kanunların şekil denetimini siyasi parti gruplarının yetki alanından çıkarmıştır.
3
Dava açma süreleri ve kapsam dışı normlar değerlendirilir.
Şekil denetimi 10 gün, esas denetimi 60 gündür; antlaşmalar ve OHAL CBK'ları kapsam dışıdır.
Hukuki istikrar ve devletin acil durum yetkileri korunmak istenmiştir.

Anahtar Kavram

Soyut Norm Denetiminde Yetki ve Süre Ayrımları

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesinin 'somut norm denetimi' (itiraz yolu) ile 'soyut norm denetimi' arasındaki başvuru süresi ve konu bakımından farklarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Soyut Norm Denetimi (İptal Davası)

Bu konudan daha fazla soru