Soyut Norm Denetimi (İptal Davası)

74 soru

1982 Anayasası’nda düzenlenen soyut norm denetimi (iptal davası) kapsamında, anayasa değişiklikleri ve kanunların denetimine ilişkin yetki ve usul kuralları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Anayasa değişikliklerine karşı sadece şekil bakımından iptal davası açılabilir ve bu dava açma yetkisi yalnızca Cumhurbaşkanı ile TBMM üye tamsayısının beşte biri tutarındaki milletvekillerine aittir.

TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu, anayasa değişikliklerinin şekil bakımından denetimi için Anayasa Mahkemesinde doğrudan iptal davası açabilir.

Kanunların şekil bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla açılacak iptal davaları, ilgili kanunun Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren altmış gün içinde açılmalıdır.

Cumhurbaşkanlığı kararnameleri aleyhine açılacak iptal davalarında, sadece TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu dava açma yetkisine sahiptir.

Milletlerarası antlaşmaların hem şekil hem de esas bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde soyut norm denetimi yoluna başvurulabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa değişikliklerine karşı sadece şekil bakımından iptal davası açılabilir ve bu dava açma yetkisi yalnızca Cumhurbaşkanı ile TBMM üye tamsayısının beşte biri tutarındaki milletvekillerine aittir.

Cevap

Anayasa değişikliklerine karşı sadece şekil bakımından iptal davası açılabilir ve bu yetki Cumhurbaşkanı ile en az 120 milletvekiline aittir.

1982 Anayasası'nın 148. maddesine göre, anayasa değişiklikleri sadece şekil bakımından denetlenir. Bu denetimi isteme yetkisi ise münhasıran Cumhurbaşkanı'na veya TBMM üye tamsayısının beşte birine (600 vekilden 120'sine) verilmiştir. Siyasi parti gruplarının burada yetkisi yoktur.

Adım Adım Çözüm

Norm türünü ve denetim kapsamını belirleme

Anayasa değişiklikleri sadece şekil bakımından denetlenebilir (Madde 148).

Anayasa, anayasa değişikliklerinin esas bakımından denetimini yasaklamıştır.

Dava açmaya yetkili olanları kontrol etme

Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının 1/5'i (120 milletvekili).

Anayasa değişikliklerinde siyasi parti gruplarının dava açma yetkisi yoktur.

Diğer normlarla (kanun, CBK) süre ve yetki farkını analiz etme

Kanunlarda şekil süresi 10 gün, esas süresi 60 gündür. Parti grupları kanunlar için yetkilidir ama anayasa değişikliği için değildir.

Soyut norm denetimindeki özel kısıtlamaları ayırt etmek sorunun çözüm anahtarıdır.

Anahtar Kavram

Soyut Norm Denetiminde Yetki ve Kapsam Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Somut norm denetimi (itiraz yolu) ile iptal davası arasındaki yetki ve süre farklarını karşılaştırın.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 2Soru →

Anayasa yargısında bir normun yürürlüğe girmesinin ardından doğrudan açılan iptal davalarında (soyut norm denetimi); kanunların denetim usulü, dava açma süreleri ve yetkili merciler bakımından şekil ve esas denetimi arasındaki temel farklara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kanunların şekil bakımından denetlenmesi sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından istenebilirken; esas bakımından denetleme yetkisi TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna da tanınmıştır.

Kanunların esas bakımından denetimi için öngörülen hak düşürücü süre, ilgili kanunun Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren 10 gündür.

Anayasa Mahkemesi, kanunların şekil bakımından denetimini yaparken ilgili düzenlemenin kamu yararına ve hukuk devleti ilkesine uygunluğunu da ayrıntılı olarak inceler.

Soyut norm denetimi kapsamında bir kanunun iptalinin istenebilmesi için, o kanun hükmünün uygulanacağı bir davanın halihazırda bir alt mahkemede görülmekte olması gerekir.

Anayasa değişiklikleri, hem şekil hem de esas bakımından denetlenmek üzere Anayasa Mahkemesi önünde soyut norm denetimine konu edilebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunların şekil bakımından denetlenmesi sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından istenebilirken; esas bakımından denetleme yetkisi TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna da tanınmıştır.

Cevap

Doğru ifade, kanunların şekil ve esas denetimi arasındaki standing (dava açma yetkisi) farkını tam olarak yansıtmaktadır. Anayasa'nın 148. maddesi, kanunların şekil bakımından denetlenmesini sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte birine (120 üye) hasretmiştir. Buna karşın, esas bakımından denetim için 150. madde genel yetki kurallarını işletir ve bu yetkiyi siyasi parti gruplarına da tanır.

Adım Adım Çözüm

Dava açmaya yetkili olanların (Meşruiyet) belirlenmesi.

Genel yetki Cumhurbaşkanı, en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve 1/5 milletvekilindedir; ancak kanunların şekil denetiminde gruplar devre dışıdır.

Anayasa'nın 148. maddesindeki özel sınırlama şekil denetimini kısıtlamıştır.

Hak düşürücü sürelerin karşılaştırılması.

Şekil denetimi için 10 gün, esas denetimi için 60 gün süre vardır.

Kanunların şekil hataları nedeniyle askıda kalmaması için süre kısa tutulmuştur.

Denetim kapsamının analiz edilmesi.

Şekil denetimi sadece 'son oylama çoğunluğu' ile sınırlıyken, esas denetimi 'içerik' uygunluğuna bakar.

Anayasa Mahkemesi'nin denetim yetkisinin sınırları Anayasa tarafından çizilmiştir.

Anahtar Kavram

Soyut Norm Denetiminde Yetki ve Usul Farklılıkları

İpuçları

Kanunların şekil denetimi ile esas denetimi arasındaki süre ve yetki farklarını hatırlayın.

Siyasi parti gruplarının, kanunların şekil denetimi için Anayasa Mahkemesine başvurup başvuramayacağını sorgulayın.

Şekil denetiminde dava açma süresinin 10 gün, esas denetiminde ise 60 gün olduğunu ve şekil denetimi yetkisinin daha dar bir çevreye verildiğini unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin 'şekil bakımından denetim' yaptığı diğer normları (İçtüzük ve CBK) inceleyerek yetki farklarını karşılaştırabilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 3Soru →

Türk anayasa hukukunda soyut norm denetimi kapsamında, kanunların sadece "şekil" (biçim) bakımından Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla açılacak iptal davasına ilişkin aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

Dava açma süresi kanunun yayımlandığı tarihten itibaren 60 gündür ve Meclis'te en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu bu davayı açmaya yetkilidir.

Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsman), kanunların şekil şartlarına uygunluğunu denetlemek amacıyla doğrudan Anayasa Mahkemesine iptal davası açabilir.

Dava açma süresi kanunun yayımlanmasından itibaren 10 gündür ve bu davayı sadece Cumhurbaşkanı veya en az 120 milletvekili açabilir.

Ana Muhalefet Partisi Genel Başkanı, bireysel sıfatıyla kanunların şekil denetimi için 10 günlük süre içerisinde iptal davası açma yetkisine sahiptir.

Şekil bakımından iptal davası açma yetkisi, kanunun içeriğinin Anayasa'nın değiştirilemez maddelerine aykırı olması durumunda süresiz olarak kullanılabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dava açma süresi kanunun yayımlanmasından itibaren 10 gündür ve bu davayı sadece Cumhurbaşkanı veya en az 120 milletvekili açabilir.

Cevap

Kanunların şekil bakımından denetimi, yayımlandığı tarihten itibaren 10 gün içinde sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri (120 milletvekili) tarafından istenebilir.

1982 Anayasası'nın 148. maddesi uyarınca, kanunların şekil bakımından denetlenmesi sadece son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı hususuyla sınırlıdır. Bu denetim, kanunun Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren 10 gün içinde Cumhurbaşkanı veya 120 milletvekili (üye tamsayısının beşte biri) tarafından açılacak bir iptal davası ile gerçekleştirilebilir.

Adım Adım Çözüm

Norm türünü ve denetim kapsamını belirleyin.

Norm bir 'Kanun'dur ve denetim sadece 'Şekil' (biçim) yönündendir.

Anayasa'da kanunlar için şekil ve esas denetimi farklı usul ve yetkilere tabidir.

Yetkili mercileri kontrol edin (Anayasa m. 148/2).

Şekil denetiminde siyasi parti grupları yetkili değildir; sadece Cumhurbaşkanı ve 1/5 milletvekili (120 kişi) yetkilidir.

Kanunların şekil denetimi, yasama sürecindeki hızı korumak amacıyla daha kısıtlı bir çevreye tanınmıştır.

Hak düşürücü süreyi tespit edin.

Şekil denetimi için süre 10 gündür.

Esas denetimi için öngörülen 60 günlük süre, şekil denetimi için geçerli değildir.

Anahtar Kavram

Kanunların Şekil Bakımından Denetimi

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 4Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen "soyut norm denetimi" (iptal davası) ile ilgili anayasal hükümler ve hak düşürücü süreler dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasa değişikliklerinin şekil bakımından denetimi için iptal davası açma yetkisi, sadece Cumhurbaşkanına veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az beşte birine aittir.

Kanunların şekil bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla açılacak iptal davaları, TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu tarafından da açılabilir.

Olağanüstü hal dönemlerinde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin hem şekil hem de esas bakımından denetimi için yayımlanmalarından itibaren 60 gün içinde dava açılmalıdır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün şekil ve esas bakımından denetimi için dava açma süresi, İçtüzük değişikliğinin Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren 10 gündür.

Anayasa Mahkemesi, kanunların şekil bakımından denetimini yaparken düzenlemenin Anayasa'nın değiştirilemez maddelerine aykırı olup olmadığını da değerlendirir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa değişikliklerinin şekil bakımından denetimi için iptal davası açma yetkisi, sadece Cumhurbaşkanına veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az beşte birine aittir.

Cevap

Anayasa değişikliklerinin şekil denetimi sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından 10 gün içinde istenebilir.

Anayasa'nın 148. maddesine göre, anayasa değişikliklerinin denetimi sadece şekil bakımından yapılabilir. Bu davayı açmaya yetkili olanlar ise sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biridir (120 milletvekili). Süre ise 10 gündür. Bu ifade anayasanın lafzına tam olarak uygundur.

Adım Adım Çözüm

Norm türünü belirle

Anayasa değişikliği, Kanun, CBK ve İçtüzük soyut norm denetimine konu olabilir.

Her norm türü için yetkili merci ve süreler farklılık gösterir.

Dava açmaya yetkili olanları ayırt et

Genel yetkililer: Cumhurbaşkanı, en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve 1/5 milletvekili.

Ancak şekil denetimi (anayasa değişikliği ve kanunlar için) özel olarak kısıtlanmıştır.

Şekil denetimi kısıtlamasını uygula

Kanunların ve anayasa değişikliklerinin şekil denetimini siyasi parti grupları dava edemez.

Anayasa madde 148 bu yetkiyi sadece Cumhurbaşkanı ve beşte bir milletvekiline vermiştir.

Süreleri kontrol et

Şekil denetimi (Kanun ve Anayasa değişikliği) için 10 gün; diğer tüm durumlar (Esas denetimi ve İçtüzük/CBK) için 60 gün.

Sürelerin yanlış hatırlanması KPSS'de en sık düşülen hatalardan biridir.

Anahtar Kavram

Soyut Norm Denetimi Yetki ve Süre Ayrımı

İpuçları

Şekil denetimi ile esas denetimi arasındaki yetkili farkına odaklanın.

Daha Fazla Pratik

İptal davası ile itiraz yolu (somut norm denetimi) arasındaki farkları, özellikle süre ve yetki açısından karşılaştırınız.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 5Soru →

1982 Anayasası’na göre, Anayasa Mahkemesinde açılan iptal davaları (soyut norm denetimi) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kanunların şekil bakımından denetlenmesi; sadece Cumhurbaşkanınca veya TBMM üyelerinin beşte biri tarafından istenebilir.

Anayasa değişikliklerinin şekil bakımından denetlenmesi talebi, değişikliğin Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihten itibaren 10 gün içinde yapılmalıdır.

TBMM’de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu, kanunların hem şekil hem de esas bakımından denetimi için iptal davası açma yetkisine sahiptir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin esas veya şekil bakımından Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla, yayımlandığı tarihten itibaren 60 gün içinde dava açılabilir.

TBMM İçtüzüğü’nün hem şekil hem de esas bakımından denetimi için Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren 60 gün içinde iptal davası açılması mümkündür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM’de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu, kanunların hem şekil hem de esas bakımından denetimi için iptal davası açma yetkisine sahiptir.

Cevap

Siyasi parti gruplarının kanunları şekil bakımından denetleme yetkisi bulunmadığını belirten seçenek yanlıştır ve doğru cevaptır.

Doğru cevap, TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubunun kanunların şekil bakımından denetimini isteyebileceğini iddia eden seçenektir. 1982 Anayasası'nın 148. maddesine göre, kanunların şekil bakımından denetlenmesi sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üyelerinin beşte biri tarafından istenebilir. Siyasi parti gruplarının kanunları şekil yönünden denetletme yetkisi anayasal olarak bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

İptal davası açmaya yetkili olan organların ve sürelerin anayasal dayanağını (Madde 148 ve 150) hatırla.

Genel dava açma süresi 60 gün, kanunların ve anayasa değişikliklerinin şekil denetimi için ise 10 gündür.

Soyut norm denetiminde süreler hak düşürücü niteliktedir.

Kanunların şekil bakımından denetimi için yetkilendirilmiş kişileri belirle.

Şekil denetimi sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tam sayısının 1/5'i (120 milletvekili) tarafından istenebilir.

Anayasa koyucu, yasama sürecinin istikrarı için kanunların şekil yönünden denetlenmesini kısıtlı tutmuştur.

Siyasi parti gruplarının yetki alanını kontrol et.

En fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu; kanunların sadece esası için, CBK ve İçtüzüğün ise hem şekil hem esası için dava açabilir.

Kanunların şekil denetiminde siyasi parti gruplarına anayasal yetki verilmemiştir.

Anahtar Kavram

Soyut Norm Denetimi Yetki ve Süre Ayrımı

İpuçları

Kanunların 'şekil' ve 'esas' denetimi için yetkili olanlar arasında küçük ama kritik bir fark vardır.

Siyasi parti grupları, kanunlar söz konusu olduğunda sadece içerik (esas) ile ilgili itirazda bulunabilirler.

Anayasa'nın 148. maddesine göre kanunların şekil denetimini kimlerin isteyebileceğine bakın; orada siyasi parti gruplarını göremeyeceksiniz.

Daha Fazla Pratik

Somut norm denetimi (itiraz yolu) ile soyut norm denetimi arasındaki başvuru süresi ve yetkili merci farklarını karşılaştırın.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 6Soru →

1982 Anayasası’nda düzenlenen soyut norm denetimi (iptal davası) kapsamında, anayasa değişiklikleri ve diğer normların denetim usulleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasa değişikliklerinin denetimi sadece şekil bakımından istenebilir; bu davanın Resmî Gazete’de yayımdan itibaren on gün içinde Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının en az beşte biri tarafından açılması gerekir.

Kanunların şekil bakımından Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla açılacak iptal davaları, Resmî Gazete’de yayımdan itibaren altmış gün içinde açılmalıdır.

Milletlerarası antlaşmaların usulüne göre yürürlüğe girmesinden sonra, bu antlaşmaların hem şekil hem de esas bakımından Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla iptal davası açılabilir.

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı esas bakımından iptal davası açma yetkisi, sadece TBMM’de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna tanınmıştır.

İptal davası açma yetkisi olanlar arasında; Cumhurbaşkanı, iki siyasi parti grubu ve TBMM üye tamsayısının beşte biri ile birlikte Kamu Başdenetçisi de yer alır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa değişikliklerinin denetimi sadece şekil bakımından istenebilir; bu davanın Resmî Gazete’de yayımdan itibaren on gün içinde Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının en az beşte biri tarafından açılması gerekir.

Cevap

Anayasa değişikliklerinin sadece şekil bakımından denetlenebileceği, davanın 10 gün içinde Cumhurbaşkanı veya 120 milletvekili (1/5) tarafından açılması gerektiği bilgisi doğrudur.

Anayasa'nın 148. maddesine göre, anayasa değişiklikleri yalnızca şekil bakımından denetlenebilir. Bu dava, değişikliğin yayımlanmasından itibaren 10 gün içinde açılmalıdır. Ayrıca, anayasa değişiklikleri söz konusu olduğunda iptal davası açma yetkisi sadece Cumhurbaşkanına ve TBMM üye tamsayısının beşte birine (120 milletvekili) verilmiştir; siyasi parti gruplarının bu konuda yetkisi yoktur.

Adım Adım Çözüm

Normun türünü ve denetim kapsamını belirle.

Anayasa değişiklikleri sadece şekil bakımından denetlenir; esas denetimi yapılamaz.

Anayasa'nın 148. maddesi uyarınca anayasa değişikliklerinde denetim sınırlandırılmıştır.

İlgili norm için dava açma süresini kontrol et.

Anayasa değişiklikleri ve kanunların şekil denetimi için süre 10 gündür.

Şekil bozukluklarına dayalı davalar, sürecin hızla kesinleşmesi için kısa süreye (10 gün) tabidir.

Dava açmaya yetkili olan tarafları doğrula.

Anayasa değişikliği için Cumhurbaşkanı veya 120 milletvekili yetkilidir; siyasi parti grupları bu konuda yetkili değildir.

Kanunlardan farklı olarak, anayasa değişikliklerinde siyasi parti gruplarına iptal davası açma hakkı tanınmamıştır.

Anahtar Kavram

Anayasa Değişikliklerinde Soyut Norm Denetimi Kısıtlamaları

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesinin şekil denetiminde hangi hususları (teklif çoğunluğu, oylama çoğunluğu, ivedilikle görüşülme yasağı) inceleyebileceğini tekrar ediniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 7Soru →

1982 Anayasası’na göre, Anayasa Mahkemesinde açılan iptal davaları (soyut norm denetimi) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Anayasa değişikliklerinin sadece şekil bakımından denetimi istenebilir ve bu davayı açma yetkisi münhasıran Cumhurbaşkanına veya TBMM üye tamsayısının beşte birine aittir.

Kanunların şekil bakımından denetlenmesi; son oylamanın yapıldığı tarihten itibaren altmış gün içinde Cumhurbaşkanı veya en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu tarafından istenebilir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü’nün hem şekil hem de esas bakımından denetimi için açılacak iptal davasında süre, Resmî Gazete’de yayımdan itibaren on gündür.

Olağanüstü hâl dönemlerinde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı, yayımlandıkları tarihten itibaren altmış gün içinde Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Anayasa Mahkemesi, kanunların şekil bakımından denetimini yaparken; teklif ve oylama çoğunluğu ile ivedilikle görüşülme şartlarına uyulup uyulmadığını da inceler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa değişikliklerinin sadece şekil bakımından denetimi istenebilir ve bu davayı açma yetkisi münhasıran Cumhurbaşkanına veya TBMM üye tamsayısının beşte birine aittir.

Cevap

Anayasa değişikliklerinin denetimi sadece şekil yönünden yapılabilir ve bu davayı açma yetkisi yalnızca Cumhurbaşkanı ile TBMM üye tamsayısının beşte birine aittir.

Anayasa değişiklikleri hukuk sistemimizde en kısıtlı denetlenen normlardır. Anayasa'nın 148. maddesine göre bu değişiklikler sadece şekil bakımından denetlenebilir ve dava açma süresi Resmî Gazete'de yayımdan itibaren 10 gündür. Yetkili makamlar ise sadece Cumhurbaşkanı veya 120 milletvekilidir (1/5). Bu ifade anayasal düzenlemeyle birebir örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa değişikliklerinin denetim kapsamını belirle

Sadece Şekil Denetimi

Anayasa madde 148 uyarınca anayasa değişiklikleri esas bakımından denetlenemez.

Anayasa değişikliklerinde dava açma yetkisini kontrol et

Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının 1/5'i

Siyasi parti gruplarının anayasa değişikliklerine karşı dava açma yetkisi yoktur.

Süre sınırını kontrol et

10 Gün

Anayasa değişiklikleri ve kanunların şekil denetimi için özel kısa süre (10 gün) öngörülmüştür.

Diğer normların (Kanun, CBK, İçtüzük) süre ve yetki kurallarıyla karşılaştır

A seçeneği anayasa değişikliği kurallarına tam uygundur.

Kanunların şekil denetimi de 10 gündür ancak diğer normlarda genel süre 60 gündür.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi'nde Soyut Norm Denetimi Yetki ve Süreleri

İpuçları

Anayasa değişikliklerinin denetimi ile kanunların denetimi arasındaki 'şekil' ve 'esas' farkına odaklanın.

Anayasa değişikliklerinde siyasi parti gruplarının dava açma yetkisinin olmadığını hatırlayın.

Şekil denetimi için 10 günlük, esas denetimi için 60 günlük sürenin hangi normlarda geçerli olduğunu düşünün.

Daha Fazla Pratik

Somut norm denetimi (itiraz yolu) ile soyut norm denetimi arasındaki süre ve yetki farklarını karşılaştıran bir tablo hazırlayın.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 8Soru →

1982 Anayasası’na göre, kanunların sadece şekil (biçim) bakımından Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Şekil bakımından iptal davası açma yetkisi sadece Cumhurbaşkanına ve TBMM üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki milletvekillerine aittir.

Kanunların şekil bakımından denetimi, kanunun Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren altmış gün içinde istenmelidir.

TBMM'de en çok üyeye sahip iki siyasi parti grubu, kanunların hem şekil hem de esas bakımından denetimi için iptal davası açma yetkisine sahiptir.

Anayasa Mahkemesi, kanunların şekil denetiminde; teklif ve oylama çoğunluğu ile ivedilikle görüşülemeyeceği şartına uyulup uyulmadığını denetler.

Milletlerarası andlaşmaların şekil bakımından Anayasa'ya aykırı olduğu iddiasıyla yayımından itibaren on gün içinde iptal davası açılabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şekil bakımından iptal davası açma yetkisi sadece Cumhurbaşkanına ve TBMM üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki milletvekillerine aittir.

Cevap

Şekil bakımından iptal davası açma yetkisinin sadece Cumhurbaşkanı ve TBMM üye tamsayısının en az beşte biri (120 milletvekili) tarafından kullanılabileceği ifadesi doğrudur.

1982 Anayasası'nın 148. maddesine göre; kanunların şekil bakımından denetlenmesi Cumhurbaşkanınca veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin beşte biri (120 milletvekili) tarafından istenebilir. Bu denetim türünde dava açma yetkisi Anayasa tarafından bu iki merci ile sınırlandırılmıştır.

Adım Adım Çözüm

Dava konusu normu ve denetim türünü belirleme

Norm: Kanun, Denetim Türü: Sadece Şekil (Biçim).

Soru kökünde özellikle 'şekil' denetimi vurgulanmıştır.

Yetkili mercileri hatırlama

Şekil denetimi (Kanunlar için): Cumhurbaşkanı ve 120 milletvekili.

Anayasa'nın 148. maddesindeki özel sınırlamayı kontrol etmek gerekir.

Süre ve kapsam sınırlarını değerlendirme

Süre: 10 gün. Kapsam: Sadece son oylama çoğunluğu.

Kanunlar ve Anayasa değişiklikleri arasındaki şekil denetimi farklarını ayırt etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Kanunların Şekil Bakımından Denetimi

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 9Soru →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen soyut norm denetimi (iptal davası) rejiminde; dava açmaya yetkili olanlar, denetimin kapsamı (şekil-esas) ve hak düşürücü süreler arasındaki hukuki ilişki dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kanunların şekil bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla açılacak iptal davalarında yetki sadece Cumhurbaşkanına ve TBMM üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki milletvekillerine tanınmışken; aynı kanunların esas bakımından denetiminde bu yetkililere ek olarak TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna da dava açma hakkı tanınmıştır.

Anayasa değişikliklerinin iptali için açılacak davalar, hem şekil hem de esas bakımından Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenebilir ve bu davalar Resmî Gazete'de yayımdan itibaren

60

gün içinde açılmalıdır.

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil bozukluğuna dayalı iptal davası açma yetkisi, kanunlarda olduğu gibi sadece Cumhurbaşkanı ve TBMM üye tamsayısının beşte birine ait olup dava açma süresi

10

gündür.

TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu, Anayasa değişikliklerinin şekil bakımından denetimi için Resmî Gazete'de yayımdan itibaren

10

gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir.

TBMM İçtüzüğü'nün hem şekil hem de esas bakımından denetimi için açılacak iptal davaları, Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren en geç

10

gün içerisinde açılmak zorundadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunların şekil bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla açılacak iptal davalarında yetki sadece Cumhurbaşkanına ve TBMM üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki milletvekillerine tanınmışken; aynı kanunların esas bakımından denetiminde bu yetkililere ek olarak TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna da dava açma hakkı tanınmıştır.

Cevap

Kanunların şekil denetiminde siyasi parti gruplarının dava açma yetkisi bulunmazken, esas denetiminde bu yetkiye sahip olmaları doğrudur.

Doğru ifade, kanunların şekil ve esas denetimi arasındaki yetki farkını net bir şekilde ortaya koymaktadır. Anayasa'nın

148

. maddesine göre kanunların şekil bakımından denetimi sadece Cumhurbaşkanı ve

120

milletvekiline tanınmış bir haktır. Oysa

150

. maddeye göre esas bakımından denetimde bu iki odağa ek olarak Meclis'teki en büyük iki siyasi parti grubuna da bu yetki verilmiştir.

Adım Adım Çözüm

Kanunların şekil denetimi kurallarını analiz etme

Kanunların şekil denetimi sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının

\frac{1}{5}

'i (

120

milletvekili) tarafından

10

gün içinde istenebilir.

Anayasa madde

148

uyarınca kanunların şekil denetimi siyasi istikrar için kısıtlanmıştır.

Kanunların esas denetimi kurallarını analiz etme

Kanunların esas denetimi Cumhurbaşkanı,

\frac{1}{5}

milletvekili VEYA en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu tarafından

60

gün içinde istenebilir.

Anayasa madde

150

uyarınca esas denetimi daha geniş bir denetim yoludur.

Yetki ve usul farklarını karşılaştırma

Siyasi parti grupları kanunların sadece esasına dava açabilir, şekline açamaz.

Bu ayrım, soyut norm denetimindeki en kritik yetki farkıdır.

Anahtar Kavram

Soyut Norm Denetiminde Yetki ve Süre Farklılıkları

İpuçları

Anayasa değişiklikleri ile kanunların denetim sınırlarını hatırlayın; her ikisi de aynı şekilde mi denetlenir?

Siyasi parti gruplarının hangi normlara dava açıp hangilerine açamadığına dikkat edin. Özellikle 'şekil' denetimi söz konusu olduğunda yetkileri var mı?

10

günlük dava açma süresi sadece 'şekil' denetimi ile sınırlıdır ve sadece kanunlar ile anayasa değişiklikleri için geçerlidir.

Daha Fazla Pratik

Somut norm denetimi (itiraz yolu) ile soyut norm denetimi arasındaki süre ve yetki farklarını karşılaştıran bir tablo hazırlayın.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 10Soru →

1982 Anayasası’nda düzenlenen "soyut norm denetimi" (iptal davası) mekanizması; denetime tabi normların türüne, başvuru gerekçesine (şekil veya esas) ve başvuru süresine göre oldukça teknik ve kısıtlayıcı kurallara tabi kılınmıştır.

Buna göre, Anayasa Mahkemesinde açılan soyut norm denetimi süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesin olarak doğrudur?

Kanunların şekil bakımından denetlenmesi sadece Cumhurbaşkanı veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının beşte biri tarafından istenebilir; siyasi parti gruplarının bu konuda dava açma yetkisi yoktur.

Anayasa değişikliklerinin şekil bakımından Anayasa’ya aykırı olduğu iddiasıyla açılacak iptal davaları, değişikliğin Resmi Gazete’de yayımlanmasından itibaren 60 gün içinde açılmalıdır.

TBMM İçtüzüğü’nün hem şekil hem de esas bakımından denetimi için dava açma süresi, İçtüzük değişikliğinin son oylamasının yapıldığı tarihten itibaren 10 gündür.

Milletlerarası antlaşmalar ile olağanüstü hal dönemlerinde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı, Resmi Gazete’de yayımlandıkları tarihten itibaren 60 gün içinde esas bakımından iptal davası açılabilir.

Ana muhalefet partisi genel başkanı ve Kamu Denetçisi, görev alanlarıyla ilgili kanunların iptali için 60 günlük süre içerisinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapma yetkisine sahiptir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunların şekil bakımından denetlenmesi sadece Cumhurbaşkanı veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının beşte biri tarafından istenebilir; siyasi parti gruplarının bu konuda dava açma yetkisi yoktur.

Cevap

Kanunların şekil bakımından denetlenmesi sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından istenebilir; siyasi parti gruplarının bu yetkisi yoktur.

1982 Anayasası m. 148/4 uyarınca; kanunların şekil bakımından denetlenmesi sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından istenebilir. Bu düzenleme, iptal davası açmaya yetkili olan 'en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu'nu bu yetkinin dışında tutmuştur. Dolayısıyla siyasi parti gruplarının kanunların şekil aykırılığı (son oylama çoğunluğu gibi) iddiasıyla dava açma yetkisi kesinlikle yoktur.

Adım Adım Çözüm

Dava açma yetkisi bakımından norm ve gerekçe ayrımı yapılır.

Kanunlar için 'esas' ve 'şekil' denetimi ayrımı mevcuttur.

Anayasa'nın 148. ve 150. maddeleri bu ayrımı net bir şekilde belirlemiştir.

148. maddedeki 'şekil denetimi' yetkilileri kontrol edilir.

Sadece Cumhurbaşkanı ve TBMM üye tamsayısının 1/5'i (120 vekil) yetkilidir.

Anayasa koyucu, kanunların şekil denetimini siyasi parti gruplarının yetki alanından çıkarmıştır.

Dava açma süreleri ve kapsam dışı normlar değerlendirilir.

Şekil denetimi 10 gün, esas denetimi 60 gündür; antlaşmalar ve OHAL CBK'ları kapsam dışıdır.

Hukuki istikrar ve devletin acil durum yetkileri korunmak istenmiştir.

Anahtar Kavram

Soyut Norm Denetiminde Yetki ve Süre Ayrımları

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesinin 'somut norm denetimi' (itiraz yolu) ile 'soyut norm denetimi' arasındaki başvuru süresi ve konu bakımından farklarını inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 11Soru →

1982 Anayasası’nda düzenlenen "soyut norm denetimi" (iptal davası) mekanizması kapsamında; denetime tabi normlar, dava açma süreleri ve yetkili merciler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasa değişikliklerinin sadece şekil bakımından denetimi istenebilir; bu dava Resmi Gazete’de yayımdan itibaren 10 gün içinde sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından açılabilir.

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin hem şekil hem de esas bakımından denetimi için Resmi Gazete’de yayımdan itibaren 10 günlük hak düşürücü süre öngörülmüştür.

TBMM İçtüzüğü’nün şekil bakımından Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla açılacak iptal davalarında, dava açma yetkisi TBMM’de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna da tanınmıştır.

Kanunların esas bakımından denetimi için açılacak iptal davasında 60 günlük süre, Kanun’un TBMM Genel Kurulu’nda kabul edildiği tarihten itibaren başlar.

Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmaların esas bakımından Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla 60 gün içinde Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa değişikliklerinin sadece şekil bakımından denetimi istenebilir; bu dava Resmi Gazete’de yayımdan itibaren 10 gün içinde sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından açılabilir.

Cevap

Anayasa değişikliklerinin sadece şekil bakımından denetlenebildiği ve bu davanın 10 gün içinde sadece Cumhurbaşkanı veya 120 milletvekili tarafından açılabileceği ifadesi doğrudur.

Anayasa değişiklikleri, 1982 Anayasası'nın 148. maddesine göre yalnızca şekil bakımından denetlenebilir. Şekil bozukluğuna dayalı iptal davaları (hem kanunlar hem anayasa değişiklikleri için) sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri (600/5 = 120 milletvekili) tarafından açılabilir ve süre Resmi Gazete'de yayımdan itibaren 10 gündür.

Adım Adım Çözüm

Anayasa değişikliklerinin denetim kapsamını belirle.

Sadece şekil bakımından denetlenebilir, esas denetimi yapılamaz.

Anayasa'nın 148. maddesi anayasa değişikliklerinin esas bakımından denetimini yasaklamıştır.

Şekil davaları için yetkili mercileri kontrol et.

Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının 1/5'i (120 milletvekili).

Şekil bozukluğu iddialarında siyasi parti gruplarına dava açma yetkisi verilmemiştir.

Şekil davaları için öngörülen süreyi kontrol et.

Resmi Gazete yayımından itibaren 10 gün.

Kanunların ve anayasa değişikliklerinin şekil denetimi için özel, kısa bir hak düşürücü süre belirlenmiştir.

Anahtar Kavram

Soyut Norm Denetimi Yetki ve Süreleri

Daha Fazla Pratik

İptal davası ile itiraz yolu (somut norm denetimi) arasındaki süre ve yetki farklarını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 12Soru →

1982 Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesinde açılan "iptal davası" (soyut norm denetimi) yetkisi, kapsamı ve süreleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasa değişikliklerine karşı sadece şekil bakımından iptal davası açılabilir ve bu dava sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının en az beşte biri tarafından açılabilir.

TBMM’de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu, Anayasa değişikliklerinin şekil bakımından denetlenmesi için Resmi Gazete’de yayımdan itibaren on gün içinde iptal davası açma yetkisine sahiptir.

Kanunların şekil bakımından denetlenmesi talebiyle açılacak iptal davaları, ilgili kanunun Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren altmış gün içinde açılmalıdır.

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla açılacak iptal davalarında, şekil bakımından denetim süresi on gün, esas bakımından denetim süresi ise altmış gündür.

TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğu tarafından imzalanan bir dilekçe ile tüm parlamento kararları aleyhine Anayasa Mahkemesinde soyut norm denetimi yoluna başvurulabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa değişikliklerine karşı sadece şekil bakımından iptal davası açılabilir ve bu dava sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının en az beşte biri tarafından açılabilir.

Cevap

Anayasa değişikliklerine karşı sadece şekil bakımından iptal davası açılabilir ve bu dava sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının en az beşte biri tarafından açılabilir.

Anayasa'nın 148. maddesine göre, anayasa değişiklikleri sadece şekil bakımından incelenir. Bu inceleme için dava açma yetkisi münhasıran Cumhurbaşkanı'na veya TBMM üye tamsayısının beşte birine (120 milletvekili) tanınmıştır. En fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubunun bu konuda dava açma yetkisi bulunmaması, anayasa koyucunun anayasa değişikliklerini daha zor iptal edilebilir kılma iradesini yansıtır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa değişikliklerinin denetim kapsamını belirle.

Sadece şekil bakımından denetlenebilir (Esas denetimi yapılamaz).

1982 Anayasası Madde 148 gereği.

Anayasa değişikliklerinde dava açmaya yetkili mercileri kontrol et.

Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının 1/5'i (120 milletvekili).

Siyasi parti grupları bu konuda yetkilendirilmemiştir.

Diğer normların (Kanun, CBK) sürelerini karşılaştır.

Kanun şekil denetimi 10 gün, diğerleri (Esas ve CBK/İçtüzük) 60 gündür.

Anayasal süre sınırlarının tespiti.

Anahtar Kavram

Soyut Norm Denetiminde Yetki ve Süre Ayrımı

İpuçları

Anayasa değişiklikleri ile kanunların denetim usulleri ve dava açmaya yetkili olanlar arasında farklar vardır.

Siyasi parti gruplarının anayasa değişikliklerini Anayasa Mahkemesine taşıma yetkisi olup olmadığını hatırlayın.

Kanunların şekil denetimi 10 günle sınırlıyken, esas denetimi ve CBK'lar için bu süre 60 gündür.

Daha Fazla Pratik

Somut norm denetimi (itiraz yolu) ile soyut norm denetimi arasındaki yetkili mahkeme ve başvuru şartları farklarını inceleyiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 13Soru →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen bir kanunun "şekil" bakımından denetlenmesi amacıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kanunların şekil bakımından denetimi, sadece son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı hususuyla sınırlıdır ve bu dava, Resmi Gazete'de yayımdan itibaren

10

gün içinde Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından açılabilir.

Şekil bakımından iptal davası açma yetkisi; Cumhurbaşkanı, TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve üye tamsayısının beşte biri tutarındaki milletvekillerine aittir.

Kanunların şekil yönünden denetimi; teklif, komisyon ve Genel Kurul aşamalarının tamamını kapsar ve dava açma süresi Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren

60

gündür.

Anayasa Mahkemesi, şekil bakımından anayasaya aykırı bulduğu bir kanun hakkında doğrudan iptal kararı veremez; ilgili kanunu düzeltilmesi için TBMM Başkanlığına geri gönderir.

Olağanüstü hal dönemlerinde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri hakkında, Resmi Gazete'de yayımlandıkları tarihten itibaren

10

gün içinde şekil bakımından iptal davası açılabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunların şekil bakımından denetimi, sadece son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı hususuyla sınırlıdır ve bu dava, Resmi Gazete'de yayımdan itibaren $10$ gün içinde Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından açılabilir.

Cevap

Kanunların şekil bakımından denetimi sadece son oylama çoğunluğu ile sınırlıdır ve Resmi Gazete'de yayımdan itibaren

10

gün içinde Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından dava açılabilir.

Doğru ifadeye göre kanunların şekil denetimi yalnızca son oylamanın anayasada öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı ile sınırlıdır. Bu denetim için dava açma süresi Resmi Gazete'de yayımı izleyen günden itibaren

10

gündür ve bu davayı sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri açabilir.

Adım Adım Çözüm

Norm türünü ve denetim yolunu belirle.

Söz konusu norm bir 'Kanun' ve denetim yolu 'Şekil Bakımından İptal Davası' (Soyut Norm Denetimi).

Anayasa'nın

148

. maddesi farklı normlar için farklı denetim usulleri öngörmüştür.

Dava açma süresini kontrol et.

Kanunların şekil bakımından denetimi için öngörülen hak düşürücü süre

10

gündür.

Esas bakımından denetim süresi

60

gün iken, şekil denetimi yasama istikrarı için daha kısa tutulmuştur.

Dava açmaya yetkili olanları belirle.

Yetkililer: Cumhurbaşkanı ve TBMM üye tamsayısının

1/5

'i (

120

milletvekili).

Siyasi parti grupları kanunların şekil denetimi için yetkilendirilmemiştir.

Şekil denetiminin kapsamını analiz et.

Denetim sadece 'son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı' hususuyla sınırlıdır.

Anayasa, kanunların içerik (esas) denetimi ile usul (şekil) denetimi arasına kesin bir sınır çizmiştir.

Anahtar Kavram

İptal Davası (Soyut Norm Denetimi) Hak Sahipliği ve Süreler

İpuçları

Kanunlarda şekil ve esas denetimi sürelerinin ve yetkililerinin farklı olduğunu hatırlayın.

Şekil denetimi için öngörülen sürenin çok kısa (

10

gün) ve yetkili kişi sayısının sınırlı olduğunu düşünün.

Siyasi parti gruplarının kanunların şekil denetimi için yetkisi yoktur; sadece esas denetimi için başvurabilirler.

Daha Fazla Pratik

Anayasa değişikliklerinin şekil denetimi ile kanunların şekil denetimi arasındaki farkları (teklif ve oylama çoğunluğu gibi) inceleyin.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 14Soru →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen bir kanunun Anayasa'ya uygunluğunun "soyut norm denetimi" (iptal davası) yoluyla incelenmesi süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kanunların şekil bakımından denetlenmesi istemi, Resmi Gazete'de yayımdan itibaren 10 gün içinde sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından ileri sürülebilir.

Türkiye Büyük Millet Meclisinde en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu, kanunların hem şekil hem de esas bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla 60 gün içinde iptal davası açabilir.

Kanunların esas bakımından Anayasa'ya aykırı olduğu iddiasıyla açılacak iptal davalarında 60 günlük süre, ilgili kanunun TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildiği tarihten itibaren başlar.

Anayasa Mahkemesi, kanunların şekil bozukluğuna dayalı iptal davası başvurularını hem iptal davası hem de itiraz (def'i) yoluyla inceleyebilir.

Cumhurbaşkanı, kanunların hem şekil hem de esas bakımından denetimi için Resmi Gazete'de yayımdan itibaren en geç 30 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurmalıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunların şekil bakımından denetlenmesi istemi, Resmi Gazete'de yayımdan itibaren 10 gün içinde sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından ileri sürülebilir.

Cevap

Kanunların şekil bakımından denetimi için sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte birinin, yayımdan itibaren 10 gün içinde başvurabileceğini belirten ifade doğrudur.

1982 Anayasası'nın 148. maddesi uyarınca, kanunların şekil bakımından denetlenmesi sadece son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı hususuyla sınırlıdır. Bu denetim, sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üyelerinin beşte biri (120 milletvekili) tarafından, kanunun yayımlandığı tarihten itibaren 10 gün içinde istenebilir. Bu, kanunların demokratik meşruiyetini korurken yasama sürecini gereksiz yere aksatmamak için getirilmiş özel bir düzenlemedir.

Adım Adım Çözüm

Kanunlar üzerindeki yargısal denetim türlerini ayrıştır.

Kanunlar hem şekil (form) hem de esas (substance) bakımından denetlenebilir.

Anayasa'nın 148. maddesi bu iki denetim türü için farklı usuller öngörmüştür.

Şekil denetimine yetkili mercileri belirle.

Sadece Cumhurbaşkanı ve TBMM üye tamsayısının 1/5'i (120 milletvekili) yetkilidir.

Anayasa m. 148/2 uyarınca siyasi parti gruplarının kanunlar için şekil denetimi isteme yetkisi yoktur.

Dava açma sürelerini kontrol et.

Şekil denetimi için 10 gün, esas denetimi için 60 gün.

Şekil bozukluklarının hızlıca tespit edilip hukuki güvenliğin sağlanması amaçlanır.

Denetim yolunu teyit et.

Şekil denetimi sadece 'İptal Davası' (soyut norm denetimi) ile yapılabilir.

Mahkemelerde görülmekte olan davalarda (itiraz yolu) şekil bozukluğu ileri sürülemez.

Anahtar Kavram

Soyut Norm Denetiminde Yetki ve Süre Ayrımı

İpuçları

Kanunların denetiminde 'şekil' ve 'esas' sürelerinin farklı olduğunu unutmayın.

Siyasi parti grupları Anayasa m. 150'de genel yetkili sayılsa da, m. 148 kanunların şekil denetimi için daha dar bir yetki alanı çizer.

Şekil denetimi davası açma süresi 10 gün, esas denetimi davası açma süresi 60 gündür.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri (CBK) ve Meclis İçtüzüğü için dava açma yetkilerini kanunlarla karşılaştırarak tekrar ediniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 15Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen "Soyut Norm Denetimi" (İptal Davası) hükümleri uyarınca, kanunların Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kanunların şekil bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiası; sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tutarındaki milletvekilleri tarafından ileri sürülebilir.

TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu, kanunların hem şekil hem de esas bakımından iptali için doğrudan doğruya iptal davası açma yetkisine sahiptir.

Kanunların şekil bozukluğu nedeniyle denetlenmesinde Anayasa Mahkemesi, incelemesini mahkemelerden gelen itiraz yolu (def'i yolu) başvuruları üzerine de yapabilir.

Kanunların şekil bakımından iptali için açılacak davalarda hak düşürücü süre, kanunun Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren altmış gündür.

Anayasa değişikliklerinin hem şekil hem de esas bakımından denetlenebilmesi için Cumhurbaşkanı tarafından iptal davası açılması zorunludur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunların şekil bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiası; sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tutarındaki milletvekilleri tarafından ileri sürülebilir.

Cevap

Kanunların şekil bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiası; sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tutarındaki milletvekilleri tarafından ileri sürülebilir.

1982 Anayasası'nın 148. maddesine göre, kanunların şekil bakımından denetlenmesi sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri (

120

milletvekili) tarafından istenebilir. Bu düzenleme ile siyasi parti gruplarının kanunların şekil denetimi için dava açma yetkisi dışlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

Dava açmaya yetkili olanları belirle.

Cumhurbaşkanı, en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve TBMM üye tamsayısının

1/5

'i.

Soyut norm denetiminde genel yetkili organlar bunlardır.

Kanunların şekil denetimine özgü kısıtlamayı analiz et.

Siyasi parti grupları kanunların şekil denetimi için dava açamaz.

Anayasa'nın 148. maddesi şekil denetimi yetkisini daraltmıştır.

Süre sınırlarını kontrol et.

Şekil denetimi için süre

10

gündür.

Yasama işlemlerinin hızlıca kesinleşmesi amacıyla şekil sakatlıkları için kısa bir süre öngörülmüştür.

İtiraz yolu (somut norm denetimi) ile ilişkisini kur.

Şekil bozukluğu itiraz yoluyla ileri sürülemez.

Anayasal kural gereği şekil denetimi sadece iptal davası konusu olabilir.

Anahtar Kavram

İptal Davasında Yetki ve Sınırlamalar

İpuçları

Şekil denetimi ve esas denetimi arasındaki yetkili farklarına odaklanın.

Siyasi parti gruplarının şekil denetimi yapıp yapamayacağını hatırlayın.

Kanunların şekil denetimi süresi 10 gündür ve sadece Cumhurbaşkanı ile 1/5 milletvekili başvurabilir.

Daha Fazla Pratik

Anayasa değişikliklerinin denetim şartları ile kanunların denetim şartlarını bir tablo üzerinde karşılaştırarak çalışın.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 16Soru →

1982 Anayasası’na göre, bir kanunun Anayasa’ya şekil bakımından aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası (soyut norm denetimi) açılması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kanunların şekil bakımından denetlenmesi talebi; sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından, kanunun yayımlandığı tarihten itibaren on gün içinde ileri sürülebilir.

Kanunların şekil bakımından denetimi, TBMM’de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu tarafından da kanunun yayımlanmasından itibaren altmış gün içinde istenebilir.

Olağanüstü hal dönemlerinde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı, şekil bakımından aykırılık iddiasıyla on gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Anayasa Mahkemesi, kanunların şekil bakımından denetimini yaparken hem son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığını hem de kanun metninin içeriğini inceler.

Cumhurbaşkanı, bütçe kanunlarının şekil bakımından Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle yayımlanmasından itibaren altmış gün içinde iptal davası açabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunların şekil bakımından denetlenmesi talebi; sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından, kanunun yayımlandığı tarihten itibaren on gün içinde ileri sürülebilir.

Cevap

Kanunların şekil bakımından denetlenmesi sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından 10 gün içinde istenebilir.

1982 Anayasası'nın 148. ve 150. maddelerine göre, kanunların şekil bakımından denetimi sadece son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı hususu ile sınırlıdır. Bu davayı açmaya yetkili olanlar sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biridir (

600 / 5 = 120

milletvekili). Dava açma süresi ise kanunun Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren 10 gündür.

Adım Adım Çözüm

Dava konusunun (Kanun) ve denetim türünün (Şekil) belirlenmesi.

Kanunların şekil denetimi özel kurallara tabidir.

Anayasa, kanunların şekil ve esas denetimi için farklı yetkili merci ve süreler öngörmüştür.

Dava açmaya yetkili mercilerin kontrol edilmesi.

Cumhurbaşkanı ve

1/5

milletvekili (120 kişi).

Siyasi parti gruplarının kanunlar için şekil bakımından dava açma yetkisi yoktur (Anayasa m. 148).

Hak düşürücü sürenin belirlenmesi.

Resmî Gazete'de yayımdan itibaren 10 gün.

Esas denetimi için 60 gün olan süre, şekil denetimi için (hukuki istikrar gereği) 10 gün olarak kısıtlanmıştır.

Anahtar Kavram

Soyut Norm Denetimi (İptal Davası) Süreleri ve Yetkili Merciler

İpuçları

Kanunların şekil ve esas denetimi arasındaki süre ve yetki farklarına odaklanın.

Şekil davası açma yetkisi en kısıtlı olan denetim türüdür; siyasi parti gruplarını elediğinizde doğruya yaklaşırsınız.

Daha Fazla Pratik

Anayasa değişikliklerinin sadece şekil bakımından denetlenebildiğini ve bu denetimin de 10 günle sınırlı olduğunu unutmayın.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 17Soru →

1982 Anayasası’na göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinde doğrudan iptal davası (soyut norm denetimi) açmaya yetkili olanlar arasında yer almaz?

Cumhurbaşkanı

Türkiye Büyük Millet Meclisinde en fazla üyeye sahip siyasi parti grubu

Türkiye Büyük Millet Meclisinde en fazla üyeye sahip ikinci siyasi parti grubu

Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az beşte biri (120 milletvekili) tutarındaki milletvekilleri

Kamu Denetçiliği Kurumu (Kamu Denetçisi)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu Denetçiliği Kurumu (Kamu Denetçisi)

Cevap

Kamu Denetçiliği Kurumu'nun Anayasa Mahkemesinde iptal davası açma yetkisi yoktur.

Kamu Denetçiliği Kurumu (veya Kamu Denetçisi), 1982 Anayasası'na göre Anayasa Mahkemesinde doğrudan iptal davası açmaya yetkili organlar arasında sayılmamıştır. Bu yetki sadece Cumhurbaşkanı, Meclis'teki en büyük iki parti grubu ve en az 120 milletvekiline tanınmıştır.

Adım Adım Çözüm

Dava açmaya yetkili olanları hatırla

Cumhurbaşkanı, en fazla üyeye sahip iki parti grubu ve 120 milletvekili yetkilidir.

1982 Anayasası'nın 150. maddesinde 'İptal Davası' açabilecek olanlar sınırlı sayıda (numerus clausus) belirtilmiştir.

Seçenekleri bu liste ile karşılaştır

Kamu Denetçiliği Kurumu listede yer almamaktadır.

Kamu Denetçiliği Kurumu idari bir denetim organıdır, anayasal norm denetimi başlatma yetkisi yoktur.

Anahtar Kavram

İptal Davası Açmaya Yetkili Olanlar (Meşru Çömelikler)

Daha Fazla Pratik

İptal davası açma sürelerini (60 gün ve 10 gün ayrımı) gözden geçirmek konuyu pekiştirecektir.

Tahmini Süre:45s

Soru 18Soru →

1982 Anayasası’na göre, Anayasa Mahkemesinde açılan "soyut norm denetimi" (iptal davası) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmaların Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılması mümkündür.

Kanunların şekil bakımından denetlenmesi talebi, ilgili kanunun Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren on gün içinde yapılmalıdır.

TBMM üye tamsayısının en az beşte biri (120 milletvekili) tutarındaki üyeler, doğrudan iptal davası açma yetkisine sahiptir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin hem şekil hem de esas bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla iptal davası açılabilir.

İptal davası açma yetkisi; Cumhurbaşkanına, TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna ve üye tamsayısının beşte birine aittir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmaların Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılması mümkündür.

Cevap

Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar aleyhine Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılamaz.

1982 Anayasası'nın 90. maddesinin son fıkrası uyarınca, usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar hakkında Anayasa'ya aykırılık iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. Bu nedenle antlaşmaların iptal davasına konu edilebileceğini belirten ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Dava açılabilecek normları belirle.

Kanunlar, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve TBMM İçtüzüğü yargısal denetime tabidir.

Anayasa Mahkemesi'nin denetim yetkisi bu normlarla sınırlandırılmıştır.

Dava açılamayacak istisnai normları kontrol et.

Milletlerarası antlaşmalar ve İnkılap Kanunları denetim dışıdır.

Anayasa'nın 90. maddesi antlaşmalar için yargı yolunu kapatmıştır.

Anahtar Kavram

İptal Davası (Soyut Norm Denetimi) ve Yargısal Denetim Yasakları

Daha Fazla Pratik

Anayasa değişikliklerinin sadece şekil bakımından denetlenebildiğini ve bu davayı sadece Cumhurbaşkanı veya 120 milletvekilinin açabildiğini unutmayın.

Tahmini Süre:50s

Soru 19Soru →

1982 Anayasası'na göre, aşağıda belirtilen hukuk kurallarından hangisi hakkında Anayasa Mahkemesinde soyut norm denetimi (iptal davası) açılması mümkün değildir?

Kanunlar

Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri

Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü

Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar

Anayasa değişiklikleri

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar

Cevap

Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar aleyhine Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılamaz.

Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar, 1982 Anayasası'nın 90. maddesinin son fıkrası uyarınca 'kanun hükmünde' olmalarına rağmen, bunlar hakkında Anayasa Mahkemesine iptal davası açılması mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

Anayasal çerçevede yargısal denetimi yasaklanan normları belirle.

Milletlerarası antlaşmaların yargısal denetimi Anayasa'nın 90. maddesiyle engellenmiştir.

Anayasa, antlaşmaların kanun hükmünde olduğunu ancak bunlar hakkında iptal davası açılamayacağını hükme bağlamıştır.

Seçeneklerdeki diğer normların denetim durumunu kontrol et.

Kanunlar, CBK'lar, İçtüzük ve Anayasa değişiklikleri belirli usullerle denetlenebilir.

Bu normlar Anayasa'nın 148. maddesi kapsamında soyut norm denetimine (iptal davasına) konu olan belgelerdir.

Anahtar Kavram

Yargısal Denetim Dışında Kalan Normlar

Tahmini Süre:45s

Soru 20Soru →

1982 Anayasası'na göre; kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü’nün anayasaya şekil ve esas bakımlarından aykırılıkları nedeniyle açılan soyut norm denetimi (iptal davası) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kanunların şekil bakımından denetlenmesi için açılacak iptal davası, Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren on gün içinde açılmalıdır ve bu davayı sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tutarındaki milletvekilleri açabilir.

TBMM’de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu, kanunların hem şekil hem de esas bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla yayım tarihinden itibaren altmış gün içinde iptal davası açabilir.

Anayasa değişikliklerinin hem şekil hem de esas bakımından denetlenmesi için Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından altmış gün içinde dava açılması gerekir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin hem şekil hem de esas bakımından denetlenmesi amacıyla açılacak iptal davalarında hak düşürücü süre, kararnamenin yayımı tarihinden itibaren doksan gündür.

Olağanüstü hal dönemlerinde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri aleyhine, sadece şekil bakımından aykırılık iddiasıyla on gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal davası açılabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunların şekil bakımından denetlenmesi için açılacak iptal davası, Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren on gün içinde açılmalıdır ve bu davayı sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tutarındaki milletvekilleri açabilir.

Cevap

Kanunların şekil bakımından denetimi için dava açma süresi 10 gündür ve bu davayı yalnızca Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri (120 milletvekili) açabilir.

Anayasa'nın 148. maddesi uyarınca, kanunların şekil bakımından denetlenmesi için dava açma süresi Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren 10 gündür. Bu davayı açma yetkisi sadece Cumhurbaşkanına veya TBMM üye tamsayısının beşte birine (600 vekilden 120'sine) verilmiştir. Doğru seçenek bu kuralların tamamını eksiksiz yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

Norm türünü ve denetim gerekçesini belirle

Kanunların şekil bakımından denetimi

Anayasa'da farklı normlar için farklı süre ve yetkili merci kuralları belirlenmiştir.

Yetkili tarafları kontrol et

Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri (1/5 = 120 MV)

Anayasa 148/2 uyarınca kanunların şekil denetiminde siyasi parti gruplarının dava açma yetkisi yoktur.

Hak düşürücü süreyi kontrol et

10 gün

Şekil denetimi için öngörülen süre, esas denetimi için öngörülen 60 günlük süreden farklıdır ve daha kısıtlıdır.

Anahtar Kavram

Soyut Norm Denetiminde Şekil ve Esas Ayrımı

İpuçları

Şekil denetimi ile esas denetimi arasındaki süre farkına dikkat edin.

Siyasi parti gruplarının hangi durumlarda dava açma yetkisinin kısıtlandığını hatırlayın.

Anayasa değişiklikleri ve kanunların şekil denetimi için süre 10 gündür; diğer durumlar için 60 gündür.

Daha Fazla Pratik

Somut norm denetimi (itiraz yolu) ile soyut norm denetimi arasındaki farkları, özellikle yetkili mahkemeler ve süreler açısından karşılaştırınız.

Tahmini Süre:2m 30s

Sayfa 1 / 4Sonraki

Soyut Norm Denetimi (İptal Davası)

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram