Soru

Zorluk: Çok zorTürkiye'de Bitki Örtüsü: Ormanlar

Türkiye'de ormanların yetişebildiği en yüksek sınırı belirleyen temel faktör sıcaklıktır. Normal şartlarda enlem etkisine bağlı olarak güneyden kuzeye doğru gidildikçe orman üst sınırının deniz seviyesine yaklaşması beklenir. Ancak Türkiye'de orman üst sınırı en yüksek seviyesine (≈2800≈ 2800 m) enlemin etkisine aykırı bir şekilde Doğu Anadolu'nun iç kısımlarında (Sarıkamış çevresi) ulaşmaktadır.

Bu durumun ortaya çıkmasındaki temel neden aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Karasallığın şiddetli olması nedeniyle yaz sıcaklıklarının yüksek seyretmesi ve ısı birikiminin üst sınırda ağaç yetişmesine olanak tanımasıCevap
  2. B
    Kuzey Anadolu Dağları'nda nem ve bulutluluk oranının fazla olması nedeniyle güneşlenme süresinin azalması
  3. C
    Doğu Anadolu'da dağların kuzey-güney yönlü uzanması sayesinde nemli hava kütlelerinin iç kesimlere sokulabilmesi
  4. D
    Sarıkamış ve çevresinde görülen volkanik toprakların mineral bakımından zengin olması
  5. E
    Güneydoğu Anadolu'dan gelen sıcak hava dalgalarının buharlaşmayı artırarak ormanları yüksek kesimlere zorlaması

Cevap

Karasallığın şiddetli olması ve buna bağlı olarak yaz sıcaklıklarının yüksekliği sayesinde ısı dengesinin daha yüksek kotlarda sağlanması.
Türkiye'de orman üst sınırını belirleyen temel faktör sıcaklıktır. Normalde enlem etkisiyle Akdeniz'de bu sınırın en yüksek olması beklenirken, karasallığın şiddetli olduğu Doğu Anadolu'da (Sarıkamış) yaz sıcaklıklarının yüksekliği ve nemin azlığına bağlı hızlı ısınma, ormanların 28002800 metreye kadar tırmanmasına izin verir. Bu durum enlem etkisine aykırıdır ve 'özel konum' şartlarıyla açıklanır.

Adım Adım Çözüm

1
Orman üst sınırı kavramını tanımlama
Orman üst sınırı, sıcaklığın ağaç yetişmesi için yetersiz kaldığı en yüksek rakımı ifade eder.
Sınırın neden değiştiğini anlamak için temel belirleyicinin sıcaklık olduğunu saptamak gerekir.
2
Enlem etkisini analiz etme
Matematiksel olarak güneydeki (Akdeniz) ormanların kuzeydekinden (Karadeniz) daha yüksekte bitmesi gerekir.
Soruda belirtilen 'enleme aykırı' durumun nedenini sorgulamak için standart kuralı bilmek gerekir.
3
Özel konum (karasallık ve yükselti) etkisini değerlendirme
Doğu Anadolu'da karasallık nedeniyle yazlar kısa ama çok sıcaktır. Nem az olduğu için hava çabuk ısınır.
Sarıkamış'taki 28002800 metre sınırını açıklayan tek faktör bu yüksek yaz sıcaklığı ve ısı birikimidir.

Anahtar Kavram

Orman üst sınırının yükselmesinde karasallık ve ısı birikimi etkisi

Daha Fazla Pratik

Orman alt sınırı ile üst sınırını belirleyen faktörlerin (nem vs sıcaklık) karşılaştırıldığı soruları çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla