Examkin

Soru

Zorluk: OrtaTürkiye'nin Jeolojik Oluşumu

Türkiye arazisinin jeolojik geçmişi incelendiğinde, I.I. Jeolojik Zaman'da (Paleozoik) oluşmuş, şiddetli yan basınçlarla sertleşmiş ve günümüzde deprem riskinin nispeten az olduğu yaşlı kütlelere "masif arazi" denildiği görülmektedir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'deki masif arazilerin veya bu arazilerin oluştuğu dönemin genel özellikleri arasında gösterilemez?

  1. A
    Zonguldak ve çevresindeki taş kömürü yataklarının bu süreçte teşekkül etmiş olması
  2. B
    Yıldız Dağları, Menderes, Kırşehir ve Bitlis gibi alanların temel yapısını oluşturması
  3. C
    Şiddetli deprem riskinin, genç oluşumlu (Üçüncü ve Dördüncü Zaman) arazilere oranla genellikle daha az olması
  4. Anadolu Yarımadası'nın bugünkü ortalama yükseltisini kazandığı toptan yükselme (epirojenez) sürecinin bu dönemde yaşanmasıCevap
  5. E
    Yüksek sıcaklık ve basınç altında kalarak başkalaşıma uğramış (metamorfik) kayaçların bu arazilerde yaygın bulunması

Cevap

Anadolu Yarımadası'nın toptan yükselme (epirojenez) sürecinin bu dönemde yaşandığını belirten seçenek yanlıştır; çünkü bu olay Üçüncü Zaman sonu ve Dördüncü Zaman'da gerçekleşmiştir.
Türkiye'nin bugünkü yüksek engebeli topoğrafyasını ve ortalama yükseltisini kazandığı toptan yükselme (epirojenez) süreci III.III. Jeolojik Zaman'ın sonları ile IV.IV. Jeolojik Zaman'ın başlarında gerçekleşmiştir. I.I. Jeolojik Zaman ise Türkiye'de sadece masif adı verilen yaşlı kütlelerin ve taş kömürü yataklarının oluştuğu dönemdir; bu dönemde henüz bugünkü Anadolu kütlesinin büyük bir kısmı deniz altındadır (Tetis Denizi).

Adım Adım Çözüm

1
I.I. Jeolojik Zaman (Paleozoik) özelliklerini hatırla.
Bu dönemde masif araziler (Yıldız, Menderes, Bitlis vb.) ve taş kömürü yatakları oluşmuştur.
Soruda verilen zaman diliminin sınırlarını belirlemek.
2
Türkiye'nin bugünkü yüksekliğini kazandıran süreci analiz et.
Türkiye'nin ortalama 11321132 metre olan yükseltisi, esas olarak III.III. Zaman sonu ve IV.IV. Zaman başındaki epirojenik (kıta oluşumu) hareketlerle ilişkilidir.
Hatalı olan jeolojik olay-zaman eşleşmesini tespit etmek.
3
Seçenekleri bu bilgiler ışığında ele.
Toptan yükselmenin I.I. Zaman'da gerçekleştiğini iddia eden ifade bilimsel olarak yanlıştır.
Doğru cevaba ulaşmak.

Anahtar Kavram

Türkiye'nin Jeolojik Zaman Çizelgesi ve Epirojenez Zamanlaması

İpuçları

1
Türkiye'nin 'genç bir ülke' olarak tanımlanmasının en büyük sebebi olan yükselme hareketlerini düşünün.
2
Masifler çok eski oluşumlardır, ancak Türkiye'nin bugünkü yüksek yayla görünümünü kazanması çok daha yakın bir tarihe dayanır.
3
Epirojenez (kıta oluşumu) hareketleri Anadolu'da özellikle Neojen sonrasında etkili olmuştur.

Daha Fazla Pratik

Türkiye'deki Linyit ve Bor yataklarının hangi jeolojik zamanda oluştuğunu inceleyerek maden-zaman ilişkisini pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'nin Jeolojik Oluşumu

Bu konudan daha fazla soru