Soru

Zorluk: OrtaTürkiye'nin Özel Konumu ve Sonuçları

Türkiye'de dağların genel uzanış doğrultusu ve bu doğrultunun deniz kıyısına göre konumu, ülkenin ulaşım ağları ve ticari potansiyeli üzerinde belirleyici bir role sahiptir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin dağ uzanışına bağlı olarak ortaya çıkan göreceli (özel) konum sonuçlarından biridir?

  1. Doğu-batı yönlü kara yolu yapım maliyetlerinin, kuzey-güney yönlü çalışmalara göre genellikle daha düşük olmasıCevap
  2. B
    Antalya'nın yıllık sıcaklık ortalamasının Samsun'dan daha yüksek olması
  3. C
    Toros Dağları'nın güney yamaçlarının kuzey yamaçlarına göre daha fazla güneş alması
  4. D
    Ege Bölgesi'nde dağların kıyıya paralel uzanması nedeniyle iç kesimlere ulaşımın zorlaşması
  5. E
    Doğu Anadolu'da yerel saatin Batı Anadolu'ya göre her zaman daha ileri olması

Cevap

Doğu-batı yönlü kara yolu yapım maliyetlerinin, kuzey-güney yönlü çalışmalara göre genellikle daha düşük olması
Türkiye'nin dağlarının genel olarak doğu-batı yönünde uzanması, bu yöndeki ulaşım hatlarının yer şekilleriyle uyumlu olmasını sağlar. Bu uyum sayesinde daha az mühendislik yapısı (tünel, viyadük vb.) gerekir ve yol yapım maliyetleri düşer. Bu durum tamamen yer şekillerinin bir özelliği olduğu için göreceli (özel) konumla açıklanır.

Adım Adım Çözüm

1
Türkiye'deki dağların genel uzanış doğrultusunu belirle.
Türkiye'de Alp-Himalaya kıvrım kuşağına bağlı olarak dağlar genel olarak doğu-batı yönünde uzanmaktadır.
Ulaşım hatlarının yönü ile yer şekillerinin yönü arasındaki ilişkiyi kurmak için temel veridir.
2
Uzanış doğrultusunun ulaşım maliyetleri üzerindeki etkisini analiz et.
Doğu-batı yönünde yapılan yollar dağ sıralarına paralel veya geniş vadi tabanlarından geçtiği için daha az tünel, köprü ve viyadük gerektirir.
Yer şekillerinin (özel konum) ekonomik maliyet üzerindeki etkisini açıklamak gerekir.
3
Kuzey-güney yönlü ulaşım ile karşılaştır.
Kuzey-güney yönünde hareket edildiğinde dağ sıraları dik kesilmek zorunda kalındığı için maliyetler artar.
Soruda istenen kıyaslamanın doğruluğunu onaylamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Dağların Uzanış Doğrultusunun Etkileri

İpuçları

1
Göreceli konum; yükselti, yer şekilleri ve denizellik gibi faktörleri kapsarken; mutlak konum enlem ve boylamı esas alır.
2
Türkiye'de dağların hangi yönde uzandığını ve bu durumun yol yaparken karşımıza çıkan engelleri (dağları aşmak mı, aralarından geçmek mi) nasıl etkilediğini düşünün.
3
Doğu-batı yönünde uzanan bir dağ sırasının yanından mı gitmek yoksa onu delip geçmek mi daha az maliyetlidir?

Daha Fazla Pratik

Dağların kıyıya dik veya paralel uzanmasının kıyı tipleri ve denizel etkinin iç kesimlere sokulması üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sıcaklık ve yerel saat ile ilgili seçenekleri 'enlem/boylam' kuralına göre eleyerek doğrudan yer şekillerine odaklanan seçeneğe ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla