Soru

Zorluk: Orta31 Mart Vakası

Osmanlı Devleti'nde 3131 Mart Vakası'nın bastırılmasının ardından 19091909 yılında Kanun-i Esasi'de önemli değişiklikler yapılmıştır. Bu değişikliklerle padişahın meclisi feshetme yetkisi zorlaştırılmış, hükümetin meclise karşı sorumlu olması esası getirilmiş ve padişahın sürgün yetkisi kaldırılmıştır.

Bu düzenlemelerin temel hedefinin aşağıdakilerden hangisi olduğu savunulabilir?

  1. Meclis iradesini güçlendirerek yürütme üzerindeki denetimini artırmakCevap
  2. B
    Padişahın yürütme yetkisini tek elde toplamasını sağlamak
  3. C
    Çok partili siyasi hayatın gelişimini engellemek
  4. D
    Azınlıkların yönetimdeki temsil haklarını tamamen kaldırmak
  5. E
    Mutlak monarşi anlayışını anayasal düzlemde pekiştirmek

Cevap

Meclis iradesini güçlendirerek yürütme üzerindeki denetimini artırmak
Doğru yanıt olan ifade, 19091909 anayasa değişikliklerinin temel demokratik kazanımını yansıtmaktadır. Osmanlı Devleti'nde hükümetin meclise karşı sorumlu tutulması esası, yasama organının (parlamento) yürütme organını (hükümet) denetleyebilmesini sağlamıştır. Padişahın sürgün ve fesih yetkilerinin sınırlandırılması ise şahsi otoritenin yerini kurumsal bir işleyişin almasını hedeflemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
3131 Mart Vakası sonrası meşrutiyet rejiminin durumunu analiz etmek.
İsyanın bastırılması rejime karşı olan tehdidi bertaraf etmiş, İttihat ve Terakki'nin yönetimdeki ağırlığı artmıştır.
Anayasa değişikliklerinin hangi siyasi atmosferde yapıldığını kavramak için gereklidir.
2
19091909 Kanun-i Esasi değişikliklerinin içeriğini incelemek.
Padişahın 'meclisi kapatma' ve 'sürgün' yetkilerinin kısıtlanması, hükümetin ise meclise sorumlu tutulması parlamentonun güçlendiğini kanıtlar.
Soruda belirtilen düzenlemelerin kime hizmet ettiğini belirlemek için gereklidir.
3
Düzenlemelerin parlamenter sistem açısından sonucunu yorumlamak.
Bu değişiklikler ile 'padişahın üstünlüğü' yerine 'meclisin üstünlüğü' (parlamenter sistem) ilkesi benimsenmiştir.
Siyasi hedefin ne olduğunu netleştirmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

19091909 Anayasa Değişiklikleri ve Meclis Üstünlüğü

İpuçları

1
Hükümetin kime karşı sorumlu olduğu, meclisin mi yoksa padişahın mı daha güçlü olduğunu belirleyen temel bir kriterdir.
2
19091909 değişikliklerinden önce (18761876 hali) hükümet sadece padişaha karşı sorumluydu. Bu durumun değişmesi meclise nasıl bir güç kazandırmış olabilir?

Daha Fazla Pratik

18761876 Kanun-i Esasi metni ile 19091909 düzenlemelerini 'Padişahın Yetkileri' başlığı altında karşılaştırarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla