Soru

Zorluk: OrtaWilson İlkeleri ve Paris Barış Konferansı

I. Dünya Savaşı'nın sonlarında yayımlanan Wilson İlkeleri'nin 12. maddesinde; "Osmanlı İmparatorluğu'nun Türk olan kısımlarına kesin egemenlik hakkı tanınmalı, fakat Türk egemenliği altındaki diğer milletlere de kendi kendini yönetme hakkı (self-determinasyon) verilmelidir." hükmü yer almıştır.

Bu hükmün, Mondros Ateşkes Antlaşması sonrasındaki süreçte Osmanlı topraklarında aşağıdakilerden hangisine doğrudan ortam hazırladığı savunulabilir?

  1. A
    Milli varlığa yararlı cemiyetlerin bölgesel direnişi sonlandırıp doğrudan düzenli ordu birliklerine dönüşmesine
  2. B
    İtilaf Devletleri'nin Anadolu'daki tüm işgal planlarından vazgeçerek askerlerini tamamen geri çekmesine
  3. Azınlıkların bağımsızlık elde etmek amacıyla bölgelerinde nüfus çoğunluğunu sağlamaya yönelik silahlı cemiyetler kurmasınaCevap
  4. D
    Osmanlı aydınlarının Osmanlıcılık fikir akımını terk ederek doğrudan Batıcılık anlayışını resmi devlet politikası haline getirmesine
  5. E
    Doğu Cephesi'ndeki çatışmaların Gümrü Antlaşması ile sona erdirilerek sınırların kesinleşmesine

Cevap

Azınlıkların bağımsızlık elde etmek amacıyla bölgelerinde nüfus çoğunluğunu sağlamaya yönelik silahlı cemiyetler kurmasına
Wilson İlkeleri'nin 12. maddesinde yer alan 'nüfusça çoğunlukta olunan bölgede egemenlik hakkı tanınması' hükmü, Osmanlı Devleti sınırları içerisinde yaşayan gayrimüslim azınlıkların (Rumlar ve Ermeniler) bağımsız devlet kurma iştahını artırmıştır. Azınlıklar, yaşadıkları bölgelerde nüfus üstünlüğünü kanıtlayabilmek ya da Müslüman Türkleri bölgeden göç ettirerek yapay bir çoğunluk oluşturabilmek adına Mavri Mira, Etniki Eterya, Pontus Rum, Hınçak ve Taşnak gibi silahlı cemiyetler kurarak terör ve baskı faaliyetlerine girişmişlerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Wilson İlkeleri'nin 12. maddesinin içeriği ve getirdiği prensip analiz edilir.
Maddede Osmanlı sınırları içindeki halklara çoğunlukta oldukları yerlerde kendi kaderini tayin etme (self-determinasyon) ve egemenlik hakkı vadedildiği görülür.
Uluslararası prensiplerin yerel halklar üzerindeki beklenti ve hedeflerini anlamak gerekir.
2
Bu maddenin Osmanlı topraklarındaki azınlıklar (Rumlar, Ermeniler) üzerindeki etkisi değerlendirilir.
Azınlıklar çoğunlukta olduklarını iddia edebilmek veya fiilen çoğunluk oluşturabilmek amacıyla Türkleri göçe zorlama, baskı ve silahlı çete faaliyetlerine yönelmiş; ayrılıkçı cemiyetler kurmuşlardır.
Self-determinasyon ilkesi doğrudan nüfus çoğunluğu şartına bağlanmıştır.
3
Tarihsel sonuç ile seçenekler eşleştirilir.
Azınlıkların nüfus çoğunluğunu ele geçirme ve bağımsız devlet kurma amacıyla cemiyetleşerek silahlı eylemlere girişmesi doğru çıkarımdır.
Mavri Mira, Pontus Rum, Hınçak ve Taşnak gibi cemiyetlerin temel faaliyet motivasyonu bu ilkeye dayanmaktadır.

Anahtar Kavram

Wilson İlkeleri'nin 12. maddesi ve azınlıkların self-determinasyon hedefleri doğrultusunda kurduğu zararlı cemiyetler

İpuçları

1
Wilson İlkeleri'nde bir bölgenin geleceğinin belirlenmesinde 'nüfus çoğunluğu' ölçüt olarak kabul edilmiştir.
2
Osmanlı Devleti'nde yaşayan azınlıklar, bağımsız devlet kurabilmek için bulundukları bölgelerde çoğunlukta olduklarını dünyaya kanıtlamak zorundaydı.
3
Azınlıkların nüfus çoğunluğu yaratmak ve Türkleri göçe zorlamak için kurdukları örgüt ve çete faaliyetlerini düşününüz.

Daha Fazla Pratik

Paris Barış Konferansı'nda İzmir'in Yunanistan'a verilmesinde kullanılan sahte nüfus raporları ve buna karşılık yayımlanan Amiral Bristol Raporu'nun içeriğini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Soru kökündeki 'halkların kendi geleceğini belirleme (self-determinasyon)' ilkesi doğrudan demografi ve milliyetçilikle ilişkilidir. Seçeneklerde azınlıkların bağımsızlık ve demografi odaklı örgütlenmesini aramak en hızlı çözümdür.
Tahmini Süre:1m 0s
Bu soruyu puanla