Soru

Zorluk: OrtaTürkiye'de Nem ve Yağış

Türkiye’nin topografik yapısı ve bu yapı ile hava kütlelerinin etkileşimi dikkate alındığında, aşağıdaki hava hareketlerinden hangisinin gerçekleşmesi durumunda hava kütlesinin bağıl nem oranının düşmesi ve buna bağlı olarak yağış oluşma ihtimalinin azalması beklenir?

  1. A
    Karadeniz üzerinden gelen nemli bir hava kütlesinin Kuzey Anadolu Dağları’nın kuzey yamaçları boyunca yükselmesi
  2. B
    Akdeniz üzerinden gelen bir hava kütlesinin Batı Toroslar’da kıyıya paralel uzanan yamaçlar boyunca tırmanması
  3. C
    Ege Denizi üzerinden gelen nemli rüzgarların Menteşe Yöresi’ndeki dağlık alanlarda yükselerek ilerlemesi
  4. Kuzey Anadolu Dağları’nı aşan bir hava kütlesinin, dağın iç kesimlere bakan yamaçlarından Kelkit-Çoruh oluğuna doğru inişe geçmesiCevap
  5. E
    Kış mevsiminde Balkanlar üzerinden gelen soğuk hava kütlesinin Marmara Denizi üzerinden geçerek Kocaeli Platosu üzerinde yükselmesi

Cevap

Kuzey Anadolu Dağları’nı aşarak Kelkit-Çoruh oluğuna doğru inişe geçen hava kütlesi fön etkisiyle ısındığı için bağıl nemi düşer.
Kuzey Anadolu Dağları'nı aşarak iç kesimlerdeki Kelkit-Çoruh oluğuna doğru alçalan hava kütlesi, fön karakteri kazanır. Alçalan hava kütlesinin sıcaklığı arttığı için havanın nem taşıma kapasitesi (maksimum nem) büyür. Mutlak nem miktarında bir artış olmadığı sürece, kapasitenin artması havanın doymadan uzaklaşmasına, yani bağıl nemin düşmesine ve yağış oluşma ihtimalinin ortadan kalkmasına neden olur.

Adım Adım Çözüm

1
Hava hareketinin yönünü tespit etme
Kelkit-Çoruh oluğuna doğru olan hareket bir 'alçalma' hareketidir.
Kelkit-Çoruh oluğu, Kuzey Anadolu Dağları'nın güneyinde, dağ sıraları arasında kalan alçak bir sahadır.
2
Alçalan havanın sıcaklık üzerindeki etkisini analiz etme
Alçalan hava kütlesi her 100100 metrede yaklaşık 1∘C1^\circ C ısınır (Fön etkisi).
Sürtünme ve sıkışma etkisiyle alçalan hava kütleleri adiyabatik olarak ısınma eğilimindedir.
3
Sıcaklık artışının nem oranlarına etkisini yorumlama
Sıcaklık arttığı için maksimum nem (havanın kapasitesi) artar, mutlak nem sabit kalsa bile bağıl nem düşer.
Bağıl nem ile sıcaklık (maksimum nem) arasında ters orantı vardır; kapasite arttıkça doluluk oranı azalır.

Anahtar Kavram

Fön Etkisi ve Bağıl Nem İlişkisi

Daha Fazla Pratik

Bağıl nem ile sıcaklık arasındaki ters orantıyı pekiştirmek için Türkiye'nin yaz ve kış mevsimindeki nem dağılım haritalarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla