Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorHukukun Uygulanması ve Boşluk Türleri

Türk hukuk sisteminde hukuk kurallarının uygulanması, boşluk türlerinin tespiti ve hâkimin bu uyuşmazlıkları çözme yöntemleri dikkate alındığında; 'boşluk' kavramı ve hâkimin müdahale yetkisine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Kanun koyucunun, bir normun kapsamını belirlerken özel durumları göz ardı ederek lafzen çok geniş bir düzenleme yapması ve bu durumun adaletsizliğe yol açması halinde 'örtülü boşluk' mevcuttur; hâkim bu uyuşmazlığı teleolojik sınırlandırma yöntemiyle çözüme kavuşturur.Cevap
  2. B
    Yazılı hukuk kaynaklarında uyuşmazlığa uygulanacak bir hükmün bulunmadığı her durumda 'hukuk boşluğu' oluşur ve hâkim, örf ve âdet hukukuna bakmaksızın kendisini kanun koyucu yerine koyarak hukuk yaratır.
  3. C
    Kanun koyucunun bilerek ve isteyerek bıraktığı, somut olayın özelliklerine göre çözümün belirlenmesini hâkime bıraktığı 'kural içi boşluklar' aslında birer 'açık boşluk' türüdür ve hâkim burada hukuk yaratarak boşluğu doldurur.
  4. D
    Hâkimin hukuk yaratma yetkisi, sadece 'yokluk' veya 'butlan' gibi hukuki yaptırım türlerinin kanun metninde açıkça belirtilmediği durumlarda başvurulabilecek genel ve mutlak bir yetkidir.
  5. E
    Örtülü boşluk durumunda kanunda somut olaya uygulanabilir hiçbir hüküm bulunmadığı için hâkim, öncelikle örf ve âdet hukukuna başvurmak, orada da çözüm bulamazsa hukuk yaratmak zorundadır.

Cevap

Kanun koyucunun öngördüğü bir normun lafzının (sözünün) amacını aşacak şekilde geniş olması ve adaletsizliğe yol açması durumunda ortaya çıkan 'örtülü boşluk', hâkim tarafından normun kapsamının daraltılması (teleolojik sınırlandırma) yoluyla çözülür.
Doğru ifade, örtülü boşluğun tanımını ve çözüm yöntemini akademik olarak en hassas şekilde açıklamaktadır. Örtülü boşlukta (gizli boşluk), kanun metni lafzen uyuşmazlığı kapsasa da adalete aykırı sonuç doğurduğu için normun kapsamı 'teleolojik sınırlandırma' ile daraltılır. Bu, kanunun sözü yerine özünün (amacının) üstün tutulmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yazılı normun varlığı kontrol edilir.
Örtülü boşlukta yazılı bir normun bulunduğu ancak bu normun lafzen (sözle) adaletsiz bir genişliğe sahip olduğu saptanır.
Örtülü boşluğu açık boşluktan ayıran temel unsur, görünürde uygulanabilir bir hükmün varlığıdır.
2
Normun sözü ile özü (amacı) karşılaştırılır.
Normun lafzi (sözüyle) uygulanmasının hakkın kötüye kullanılmasına veya kanunun amacıyla bağdaşmayan bir sonuca yol açacağı belirlenir.
Teleolojik (amaçsal) yorum yönteminin gereğidir.
3
Çözüm yöntemi belirlenir.
Hâkim, normun kapsamını sadece amacına hizmet eden olaylarla sınırlandırır (teleolojik sınırlandırma).
Hâkim burada yeni bir kural koymaz (hukuk yaratmaz), mevcut kuralın sınırlarını çizer.

Anahtar Kavram

Hukukun Uygulanması ve Boşluk Türleri

Alternatif Yöntem

TMK 1. maddeyi bir akış şeması gibi düşünün: Yazılı kural var mı? (Evet ise uygula/yorumla; Hayır ise örf ve adete bak). Örf ve adette var mı? (Hayır ise hukuk yarat). Örtülü boşluk bu şemanın en başında, 'Yazılı kural var ama hatalı/geniş' kısmında yer alır.
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Hukukun Uygulanması ve Boşluk Türleri

Bu konudan daha fazla soru