Soru

Zorluk: ZorBireysel Başvuru

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri dikkate alındığında, Anayasa Mahkemesine yapılan "Bireysel Başvuru" mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Bireysel başvuru yoluna gidilebilmesi için, ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya karara karşı idari ve yargısal yolların tamamının tüketilmiş olması gerekir.
  2. B
    Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez; ancak bu işlemlerin uygulanması sonucu tesis edilen kararlar aleyhine başvuru yapılabilir.
  3. C
    Yabancılar; sadece Türk vatandaşlarına tanınan haklar hariç olmak üzere, Anayasa'da güvence altına alınmış ve AİHS kapsamındaki haklarının ihlali iddiasıyla başvuruda bulunabilirler.
  4. Belediyeler, il özel idareleri ve kamu üniversiteleri gibi kamu tüzel kişileri, mülkiyet hakkı gibi temel haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuru yapma hakkına sahiptir.Cevap
  5. E
    Bireysel başvurular, Anayasa Mahkemesi bünyesindeki bölümler tarafından incelenir ve karara bağlanır; ancak bölümler arasındaki içtihat farkı durumunda Genel Kurul devreye girer.

Cevap

Kamu tüzel kişilerinin bireysel başvuru hakkı bulunmamaktadır.
Bireysel başvuru mekanizmasında 'başvuru ehliyeti' sınırlıdır. 6216 sayılı Kanun'un 46. maddesine göre kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yapamazlar. Belediyeler ve üniversiteler kamu tüzel kişisi statüsünde oldukları için mülkiyet hakkı dahil hiçbir hak ihlali iddiasıyla bu yola başvuramazlar.

Adım Adım Çözüm

1
Başvuru Ehliyetinin Analiz Edilmesi
Bireysel başvuru ancak hak ihlaline uğrayan 'kişiler' tarafından yapılabilir.
Anayasa Mahkemesi Kuruluş Kanunu uyarınca kimlerin başvuru yapabileceği netleştirilmelidir.
2
Kamu Tüzel Kişilerinin Durumunun İncelenmesi
Belediyeler, köyler veya üniversiteler gibi kamu gücü kullanan birimlerin (kamu tüzel kişileri) bireysel başvuru hakkı yoktur.
Bu kurumlar kamu gücünün kendisini temsil ettikleri için ihlal edilen taraf değil, ihlal eden taraf (kamu gücü) konumundadırlar.
3
Özel Tüzel Kişilerle Kıyaslanması
Dernekler, vakıflar ve şirketler (özel hukuk tüzel kişileri) sadece kendi tüzel kişiliklerine özgü haklar için başvurabilirken kamu tüzel kişilerine bu yol tamamen kapalıdır.
Tüzel kişilik ayrımı bireysel başvurunun en temel kabul edilebilirlik kriterlerinden biridir.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuru Ehliyeti ve Kapsamı

İpuçları

1
Bireysel başvuru, 'kamu gücü' kullanan makamlara karşı korunmak için getirilen bir haktır.
2
Kamu tüzel kişileri bizzat kamu gücünü temsil ettikleri için 'mağdur' sıfatıyla başvuruda bulunamazlar.
3
Dernekler ve vakıflar gibi özel hukuk tüzel kişileri başvurabilirken; belediye, üniversite ve TRT gibi kamu tüzel kişileri başvuramaz.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvuru süresinin (30 gün) ve hangi hakların (Anayasa + AİHS ortak alanı) bu kapsamda olduğunu tekrar edin.

Alternatif Yöntem

Soruyu çözerken 'Kim kimi denetliyor?' mantığıyla yaklaşın. Bireysel başvuru, devletin bireye karşı haksızlığını denetler. Devlet kurumunun (kamu tüzel kişisinin) yine devlete karşı bireysel başvuru yapması mantıksal olarak bu kurumun doğasına aykırıdır.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla