Türkiye'de iklim, bitki örtüsü ve tarım ürünlerinin dağılışı üzerinde hem mutlak (matematiksel) konum hem de göreceli (özel) konum etkili olmaktadır. Normal şartlarda enlem etkisi nedeniyle güneyden kuzeye doğru gidildikçe sıcaklıkların azalması ve buna bağlı olarak tarımsal ürün deseninin soğuğa dayanıklı türlere doğru değişmesi beklenir. Ancak Türkiye'nin yer şekilleri ve denizellik gibi göreceli konum özellikleri, bazı sahalarda bu genel kuralın dışına çıkılmasına neden olur.
Buna göre, aşağıdaki durumlardan hangisi Türkiye’nin göreceli konumunun, mutlak konumdan kaynaklanan sınırlamaları esnettiğine veya geçersiz kıldığına örnek olarak gösterilebilir?
- Kış mevsiminde Rize ve çevresinde turunçgil ile zeytin gibi Akdeniz iklimine özgü ürünlerin yetişebilmesiCevap
- BAkdeniz kıyılarında maki bitki örtüsü üst sınırının, Marmara kıyılarına göre daha yüksek seviyede bulunması
- CToros Dağları'nın güney yamaçlarının, kuzey yamaçlarına göre tarımsal ürün olgunlaşma süresinin daha kısa olması
- DEge Bölgesi'nde denizel iklim etkilerinin iç kesimlere doğru yaklaşık km kadar sokulabilmesi
- EDoğu Anadolu Bölgesi'nde karın yerde kalma süresinin İç Anadolu Bölgesi'ne göre daha uzun olması
Cevap
Kış mevsiminde Rize ve çevresinde turunçgil ile zeytin gibi Akdeniz iklimine özgü ürünlerin yetişebilmesi
Rize'de turunçgil ve zeytin yetişmesi, mutlak konumun (enlem) getirdiği 'kuzey soğuktur' sınırlamasını, özel konumun (dağların konumu ve fön etkisi) yarattığı mikroklima sayesinde geçersiz kılmaktadır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Mikroklima ve Özel Konumun Mutlak Konuma Üstünlüğü
İpuçları
1
Enlem kuralına göre kuzeyde olması gereken bitki örtüsü ile gerçekte olanı karşılaştırın.
2
Mikroklima (küçük iklim alanı) kavramını düşünün; hangi bölge enlemine göre 'aşırı' sıcak veya ılık kalıyor?
3
Normalde Akdeniz'de olması gereken bir ürünün, Doğu Karadeniz'de bulunması özel konumun mutlak konumu nasıl yendiğini gösterir.
Daha Fazla Pratik
Türkiye'deki diğer mikroklima alanlarını (Iğdır'da pamuk, Anamur'da muz gibi) özel konum faktörleriyle inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s