Soru

Zorluk: Ortaİdari Teşkilat İlkeleri (Hiyerarşi ve Vesayet)

Türk idare hukukunda idarenin bütünlüğünü sağlamak amacıyla hiyerarşi ve idari vesayet denetimleri öngörülmüştür. Bu denetimlerin temel ayrım noktası, denetleyen ve denetlenen makamların aynı ya da farklı kamu tüzel kişilikleri içerisinde bulunmasıdır.

Buna göre, aşağıda verilen makamlar arasındaki denetim ilişkilerinden hangisi bir 'idari vesayet' örneğidir?

  1. A
    İçişleri Bakanı — Vali
  2. B
    Vali — Kaymakam
  3. C
    Sağlık Bakanı — İl Sağlık Müdürü
  4. Vali — Belediye BaşkanıCevap
  5. E
    Üniversite Rektörü — Fakülte Dekanı

Cevap

Vali ile Belediye Başkanı arasındaki ilişki bir idari vesayet denetimidir.
Vali, devlet tüzel kişiliğini temsil eden bir merkezî idare ajanıdır; Belediye Başkanı ise belediye kamu tüzel kişiliğinin başıdır. Bu iki farklı kamu tüzel kişisi arasındaki denetim ilişkisi idari vesayettir.

Adım Adım Çözüm

1
Tüzel kişilik kontrolü yapın.
Makamların temsil ettiği kurumların ayrı kamu tüzel kişilikleri olup olmadığını belirleyin.
Hiyerarşi aynı tüzel kişilik içinde, idari vesayet ise farklı tüzel kişilikler arasında gerçekleşir.
2
Merkezi idare ve yerinden yönetim ayrımına bakın.
Vali merkezi idareyi (Devlet Tüzel Kişiliği), Belediye ise yerinden yönetimi temsil eder.
Merkezi idarenin mahalli idareler üzerindeki denetim yetkisi anayasal olarak idari vesayettir.

Anahtar Kavram

İdarenin Bütünlüğü: Hiyerarşi ve İdari Vesayet Ayrımı

İpuçları

1
Denetleyen ve denetlenen makamın aynı kurumun (tüzel kişiliğin) parçası olup olmadığını düşünün.
2
Devlet tüzel kişiliği ile mahalli idare (belediye, köy, il özel idaresi) arasındaki ilişki her zaman vesayettir.
3
Seçeneklerdeki makamlardan hangisi 'ayrı bir bütçesi ve karar organı olan' bir kurumu denetlemektedir?

Daha Fazla Pratik

İdari vesayet makamlarının hiyerarşi makamlarına göre yetkilerinin daha sınırlı olduğunu (iptal, onay, iade gibi) inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Pratik bir kural olarak: Eğer her iki makam da Ankara'daki bakanlıklara bağlı birimlerse hiyerarşidir; ancak bir taraf 'belediye' veya 'köy' gibi yerel bir birimse vesayettir.
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla