Soru

Zorluk: ZorCümle Yorumu ve Kavramlar

(I) Felsefi düşüncenin temelinde yer alan merak duygusu, insanın evreni ve varoluşu anlamlandırma çabasının en önemli itici gücüdür. (II) Bilimsel bilginin metodolojik bir disipline kavuşması, doğa olaylarının gözlemlenebilir ve rasyonel bir düzlemde açıklanmasına imkân tanımıştır. (III) Düşünce tarihine yön veren kuramcılar, toplumsal bunalımlara akılcı çözümler sunmak amacıyla evrensel etik değerleri yeniden yorumlamışlardır. (IV) Mantık ilkelerinin düşünce süreçlerine titizlikle tatbik edilmesi, argümanların tutarlılığını artırarak hatalı çıkarımların asgari düzeye indirilmesini sağlar. (V) Eleştirel bir yetkinlik kazanmak isteyen araştırmacılar, verileri tarafsız bir süzgeçten geçirmeyi öğrendikleri takdirde bilimsel nesnelliğe ulaşabilirler.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    I. cümlede, bir kavramın temel niteliğine dair öznel bir tanım yapılmıştır.
  2. B
    II. cümlede, bir olgunun meydana gelme nedeni belirtilmiştir.
  3. C
    III. cümlede, bir eylemin gerçekleştirilme amacı açıklanmıştır.
  4. IV. cümlede, yargı amacıyla birlikte verilmiştir.Cevap
  5. E
    V. cümlede, bir hedefe ulaşmanın koşulu dile getirilmiştir.

Cevap

Dördüncü cümlede 'amaç-sonuç' değil, 'neden-sonuç' ilişkisi mevcuttur; bu nedenle dördüncü cümleyle ilgili yapılan değerlendirme yanlıştır.
Dördüncü cümleyle ilgili verilen değerlendirme yanlıştır. Bu cümlede mantık ilkelerinin uygulanması bir neden (gerekçe), çıkarımların hatalardan arınması ise bir sonuçtur. Cümlede eylemin hangi 'amaç' doğrultusunda yapıldığını bildiren 'mak için, amacıyla, diye' gibi bir yönelim ifadesi bulunmamaktadır; aksine bir sürecin işleyişi ve sonucu (neden-sonuç) anlatılmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki anlam ilişkilerini ve yargıların birbirine hangi bağlarla bağlandığını tespit edin.
I. cümlede öznel tanım, II. cümlede neden-sonuç, III. cümlede amaç-sonuç, IV. cümlede neden-sonuç ve V. cümlede koşul-sonuç ilgisi belirlenmiştir.
Soruda istenen 'söylenemez' yargısını bulmak için her bir cümlenin anlamsal işlevini ayrıştırmak gerekir.
2
Dördüncü cümleyi 'amaç' ve 'neden' ayrımı açısından tekrar inceleyin.
Cümledeki '-arak' zarf-fiil eki ve 'sağlar' yüklemi, eylemin bir niyetten ziyade bir sonucun gerekçesi olduğunu ortaya koymaktadır.
ÖSYM tarzı sorularda neden-sonuç ile amaç-sonuç arasındaki ince fark, eylemin 'gerçekleşmiş bir gerekçeye' mi yoksa 'henüz gerçekleşmemiş bir hedefe' mi dayandığına bakılarak anlaşılır.

Anahtar Kavram

Cümlede Anlam İlişkileri (Neden, Amaç, Koşul)
Tahmini Süre:1m 45s
Bu soruyu puanla