Examkin

Soru

Zorluk: ZorTürkiye'nin Jeolojik Oluşumu

Türkiye'nin jeolojik geçmişi incelendiğinde, arazisinin büyük bir kısmının yakın jeolojik zamanlarda (Senozoyik) şekillendiği, ancak bazı bölgelerde oldukça yaşlı kütlelerin de bulunduğu görülmektedir. Türkiye'nin bugünkü genel topografik ana hatlarının ve jeolojik yapısının oluşum süreci dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi diğerlerine göre daha eski bir jeolojik zamanda gerçekleşmiştir?

  1. A
    Kuzey Anadolu Dağları ve Toroslar'ın Alp-Himalaya kıvrım sistemine bağlı olarak yükselmesi
  2. Zonguldak, Menderes ve Yıldız Dağları çevresindeki masif arazilerin temel yapısının oluşmasıCevap
  3. C
    Anadolu Yarımadası'nın epeirojenik hareketlerin etkisiyle toptan yükselerek bugünkü ortalama yükseltisine ulaşması
  4. D
    Linyit, bor, petrol ve tuz gibi yeraltı kaynaklarının geniş havzalarda birikim süreçlerinin tamamlanması
  5. E
    Egeid karasının çökmesi ve İstanbul-Çanakkale Boğazları'nın oluşumuyla denizlerin bugünkü sınırlarına yaklaşması

Cevap

Zonguldak, Menderes ve Yıldız Dağları çevresindeki masif arazilerin temel yapısının oluşması seçeneği, I. Jeolojik Zaman'a (Paleozoik) ait olduğu için diğerlerinden daha eskidir.
Masif araziler (Yıldız Dağları, Menderes, Kırşehir, Bitlis gibi), Türkiye'nin jeolojik temelini oluşturan ve Paleozoik (I. Zaman) döneminde sertleşmiş olan en eski kütlelerdir. Diğer seçeneklerde yer alan Alp orojenezi, linyit yatakları, toptan yükselme ve boğazların oluşumu gibi olaylar çok daha yakın bir jeolojik devir olan Senozoyik (III. ve IV. Zaman) içerisinde meydana gelmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki olayların ait olduğu jeolojik zamanları belirle.
Alp orojenezi (III), Masifler (I), Toptan yükselme (III-IV), Linyit/Bor (III), Boğazlar (IV).
Türkiye'nin jeolojik kronolojisini analiz etmek için olay-zaman eşleştirmesi yapılmalıdır.
2
Belirlenen zamanları kronolojik olarak en eskiden en yeniye doğru sırala.
Paleozoik (I) < Tersiyer (III) < Kuvaterner (IV).
Hangi olayın 'daha eski' olduğunu bulmak için jeolojik cetveldeki konumlarına bakılmalıdır.
3
En eski zaman dilimine (I. Zaman) denk gelen seçeneği işaretle.
Masif arazilerin oluşumu I. Zaman'a aittir.
Masifler, Türkiye arazisinin çekirdeklerini oluşturan en yaşlı yapılardır.

Anahtar Kavram

Jeolojik Zamanlar ve Türkiye'nin Oluşumu

İpuçları

1
Türkiye arazisinin büyük çoğunluğu 'genç' yapılıdır, ancak 'masif' adı verilen çok eski adacıklar üzerinde yükselmiştir.
2
Taş kömürü ve masif kütleler I. Zaman'a (Paleozoik); linyit, bor, tuz ve ana dağ kuşakları III. Zaman'a (Tersiyer) aittir.
3
Seçeneklerdeki boğazlar ve Ege Denizi en yeni (IV. Zaman), masifler ise en eski (I. Zaman) oluşumlardır.

Daha Fazla Pratik

Masif arazilerin Türkiye'nin deprem risk haritası üzerindeki etkilerini ve dağılışını inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Zamanları eşleştirirken 'Enerji Kaynağı' yöntemini kullanabilirsiniz: Taş kömürü varsa I. Zaman, Linyit/Bor varsa III. Zaman'dır. Masifler ise her zaman I. Zaman'ın temsilcisidir.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'nin Jeolojik Oluşumu

Bu konudan daha fazla soru