Soru

Zorluk: ZorTürkiye'de Bitki Örtüsü: Ormanlar

Türkiye'de ormanların dikey yöndeki dağılışını belirleyen alt ve üst sınırlar; enlem, nemlilik, karasallık ve yükselti gibi faktörlerin etkisiyle bölgeden bölgeye farklılık gösterir. Aşağıdaki tabloda üç farklı coğrafi bölgenin yaklaşık orman sınır değerleri verilmiştir:

BölgeOrman Alt SınırıOrman Üst Sınırı
Karadeniz00 m (Deniz seviyesi)≈2000\approx 2000 m
Akdeniz≈800\approx 800 m≈2300\approx 2300 m
Doğu Anadolu≈1900\approx 1900 m≈2800\approx 2800 m

Tablodaki veriler dikkate alındığında, orman sınırları ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi matematik konum (enlem) faktörünün doğrudan bir sonucudur?

  1. A
    Karadeniz Bölgesi'nde orman alt sınırının deniz seviyesinden başlaması
  2. Akdeniz Bölgesi'ndeki orman üst sınırının Karadeniz Bölgesi'nden daha yüksek olmasıCevap
  3. C
    Doğu Anadolu Bölgesi'nde orman üst sınırının Akdeniz Bölgesi'ni geride bırakarak en yüksek değere ulaşması
  4. D
    Güneydoğu Anadolu ve İç Anadolu gibi bölgelerde orman alt sınırının çok yüksek seviyelerde bulunması
  5. E
    Karadeniz Bölgesi'nin Türkiye'deki toplam orman varlığının yaklaşık %25'ine sahip olması

Cevap

Akdeniz Bölgesi'ndeki orman üst sınırının Karadeniz Bölgesi'nden daha yüksek olması, sıcaklığın enleme bağlı olarak güneyden kuzeye azalmasıyla doğrudan ilişkilidir.
Orman üst sınırı sıcaklık ile belirlenir. Türkiye'de güneyden (Akdeniz) kuzeye (Karadeniz) doğru gidildikçe enlem etkisine bağlı olarak sıcaklık ortalamaları azalır. Bu nedenle Akdeniz'deki orman üst sınırı (yaklaşık 23002300 m), Karadeniz'den (20002000 m) daha yüksektir. Bu durum doğrudan matematik konumun bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1
Orman alt ve üst sınırlarını belirleyen faktörleri analiz etme
Orman alt sınırını nemlilik (özel konum), orman üst sınırını ise sıcaklık (enlem ve karasallık) belirler.
Bitki örtüsünün dikey dağılım kurallarını hatırlamak için bu ayrım gereklidir.
2
Tablodaki bölgelerin matematik ve özel konumlarını karşılaştırma
Karadeniz ve Akdeniz kıyı bölgeleridir (özel konumları benzer), ancak enlemleri farklıdır. Doğu Anadolu ise hem iç kesimdedir hem de yükseltisi fazladır.
Enlem etkisini görebilmek için özel konum şartlarının (denizellik gibi) benzer olduğu örnekleri kıyaslamak gerekir.
3
Enlem etkisinin hangi sınırda net görüldüğünü tespit etme
Güneyden kuzeye gidildikçe sıcaklık azaldığı için Akdeniz'den Karadeniz'e orman üst sınırının alçalması enlem etkisidir.
Matematik konum, güneş ışınlarının geliş açısına bağlı sıcaklık değişimini açıklar.

Anahtar Kavram

Türkiye'de Orman Alt ve Üst Sınırları

Daha Fazla Pratik

Türkiye'deki ağaç türlerinin bölgelere göre hakimiyetini (Akdeniz-Kızılçam, Karadeniz-Kayın vb.) ve orman üst sınırındaki relikt türleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Bu soruyu puanla